Kiedy nagrywanie rozmów jest karalne? Odpowiada prawnik od spraw karnych

W dużym skrócie nagrywanie rozmów jest karalne wtedy, gdy ktoś uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej. Taka sytuacja może wystąpić, gdy dana osoba posługuje się urządzeniem podsłuchowym, aby nagrywać rozmowy osób trzecich bez ich zgody. Jak wskazuje prawnik od prawa karnego z Torunia Kodeks karny w art. 267 § 3 jasno określa, że osoba, która posługuje się takim urządzeniem, ażeby uzyskać informacje, do których nie jest uprawniona, podlega grzywnie, ograniczeniu wolności, a nawet karze pozbawienia wolności do lat 2. Takim urządzeniem może być podsłuch, dyktafon, a nawet smartfon z aplikacją umożliwiająca nagrywanie rozmów.

Jak podaje Kancelaria Adwokacka z Torunia, takiej samej karze podlega osoba, która co prawda sama nie nagrywa rozmowy, ale uzyskane w nielegalny sposób informacje ujawnia innym osobom. Jednak trzeba tu zaznaczyć, że sam fakt nielegalnego działania w celu uzyskania informacji przez osoby nieuprawnione nie powoduje ścigania takiej osoby z urzędu. Jest to przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Zasadne jest zatem pytanie, czy i w jakich warunkach nagrywanie rozmów może być legalne? Najlepiej, gdy w okolicznościach danej sprawy na to pytanie odpowie prawnik. Toruń to miejsce, gdzie bez problemu znajdziesz dobrego prawnika od spraw karnych.

Kiedy nagrywanie rozmowy jest legalne? 

Jak wyjaśnia prawnik od spraw karnych, żeby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba przeanalizować to, co stanowi art. 267 k.k. Przepis stanowi, że zachowanie sprawcy jest przestępstwem tylko wtedy, gdy nie jest on uprawniony do uzyskania informacji, które pojawiają się w trakcie rozmowy. Co to oznacza w praktyce?

Nagrywanie rozmowy przez osobę, która bierze udział w tej rozmowie, nie jest czynem zabronionym. Wobec tego zgodnie z prawem karnym można nagrywać własne rozmowy z innymi osobami, nawet wtedy, gdy nie są one świadome tego, że taka rozmowa jest nagrywana. Dotyczy to zarówno rozmów twarzą w twarz, jak i rozmów telefonicznych, które można nagrywać, na przykład za pomocą specjalnej aplikacji w smartfonie. Takie nagranie może później posłużyć do obrony przed niezasadnym zarzutem lub do dochodzenia roszczeń w postępowaniu sądowym. W ocenie legalności takiego nagrania może Ci pomóc prawnik od prawa karnego z Torunia.

Nagrywanie rozmów a odpowiedzialność

Trzeba natomiast pamiętać, że nagrywanie rozmów może rodzić konsekwencje na gruncie prawa cywilnego. Chodzi tutaj o naruszenie dóbr osobistych. Jednak w niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy dotyczy to ochrony własnych praw i interesów, można mówić o tym, że takie działanie jest usprawiedliwione i przez to legalne również w kontekście odpowiedzialności cywilnoprawnej.

Czy nagrywanie rozmów może stanowić dowód w sprawie?

W niektórych przypadkach nagrywanie rozmów może dostarczyć kluczowych dowodów, które mogą doprowadzić do skazania lub uniewinnienia. Takie nagranie stanowi co do zasady dowód dopuszczalny w postępowaniu sądowym. Jednak trzeba pamiętać, że sąd musi mieć pewność, że takie nagranie nie zostało w jakiś sposób zmodyfikowane. W przeciwnym razie może stwierdzić, że jest to dowód niewiarygodny. Jeśli nie wiesz, jak przedstawić posiadane przez siebie dowody, aby sąd mógł je przeprowadzić i ocenić jako wiarygodne, to przed rozprawą sądową pomoże Ci Adwokat. Toruń jest miastem, gdzie znajduje się niejedna Kancelaria Adwokacka od prawa karnego.

ul. Koniuchy 8, lok. 204A 
87-100 Toruń

• poniedziałek 09:00–17:00
• wtorek 09:00–17:00
• środa 09:00–17:00
• czwartek 09:00–17:00
• piątek 09:00–17:00

Do dyspozycji Klientów pozostaje duży parking zlokalizowany po lewo od wejścia głównego do budynku.

Dane kontaktowe nie uległy zmianie – tel.: 501 040 747, e-mail: adwokat@warzycki.pl .

Na wstępie należy zaznaczyć, że wynagrodzenie adwokata w sprawach spadkowych jest uzależnione od charakteru konkretnej sprawy oraz jest ustalane po osobistym zaznajomieniu się ze sprawą. Stwierdzenie nabycia spadku, które ma na celu ustalenie kręgu ostatecznych spadkobierców i udokumentowanie dziedziczenia przez te osoby, może zostać dokonane na dwa sposoby.

Po pierwsze, stwierdzenie nabycia spadku może dokonać się w postępowaniu sądowym. Drugą możliwością dopełnienia formalności spadkowych jest uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem.

Sąd pobiera opłatę stałą w wysokości 100,00 zł od:

• odebrania oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku,
• wniosku o zabezpieczenie spadku,
• wniosku o stwierdzenie nabycia spadku,
• wniosku o sporządzenie spisu inwentarza.

Wyższe będą koszty sądowe postępowania o dział spadku lub sprawy o zachowek.  

W mojej kancelarii adwokackiej w Toruniu chętnie pomogę rozwiązać wszelkie wątpliwości natury prawnej.

2. Kto spłaca długi po śmierci ojca?

Zgodnie z przepisami długi rodziców po ich śmierci przechodzą na spadkobierców zmarłego. W przypadku, gdy ojciec nie spisał testamentu, po jego śmierci długi spłacają co do zasady w pierwszej kolejności jego małżonka oraz dzieci. Istnieje możliwość, aby nie spłacać długów po zmarłym ojcu – poprzez odrzucenie spadku. Spadek można też przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza.

W bardziej skomplikowanych sprawach warto udać się do adwokata. Szersze spojrzenie na konkretną sprawę pozwala zapobiec problemom i odpowiedzialności za długi.

3. Zrzeczenie się dziedziczenia – co potrzebujemy?

Aby dokonać zrzeczenia się dziedziczenia, musimy zawrzeć stosowną umowę w formie aktu notarialnego. Taka umowa jest zawierana pomiędzy przyszłym spadkodawcą, np. ojcem, oraz osobą, która należy do kręgu spadkobierców ustawowych, np. synem spadkodawcy. 

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia jest zawierana przed notariuszem w formie aktu notarialnego. Przyszły, ewentualny spadkobierca ustawowy zrzeka się dziedziczenia po wciąż żyjącym spadkodawcy. Sporządzenie takiej umowy skutkuje wyłączeniem spadkobiercy od dziedziczenia, tak jakby nie dożył do dnia śmierci spadkodawcy (otwarcia spadku).

Spadkobierca zostaje pozbawiony prawa do dziedziczenia oraz prawa do zachowku. Warto zaznaczyć, że jeżeli spadkobierca podpisze taką umowę, to również dzieci tego spadkobiercy będą pozbawione możliwości dziedziczenia, chyba że w umowie postanowiono inaczej.

4. Kiedy zrzec się dziedziczenia?

Sporządzenie takiej umowy jest zalecane szczególnie wtedy, gdy przyszły spadkodawca jeszcze za swojego życia rozdysponowuje swoim majątkiem na rzecz następców. Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia pozwala uniknąć w przyszłości sporów o zachowek. Zaplanowanie całej sukcesji warto powierzyć profesjonaliście.

Jeśli szukasz adwokata z Torunia, zapraszam do swojej Kancelarii w Toruniu przy
ul. Koniuchy 8 lok. 204A.

Świadczę usługi prawne również on-line, np. za pomocą Skype.

Poruszane wyżej kwestie wymagają wyspecjalizowanej wiedzy oraz doświadczenia w prowadzeniu podobnych spraw. Dlatego jako adwokat z dużym doświadczeniem oraz indywidualnym podejściem do klienta zapraszam do skorzystania z usług specjalisty – w mojej Kancelarii Adwokackiej w Toruniu.

Chętnie zapoznam się z Twoim problemem i wspólnie poszukamy najlepszego wyjścia z sytuacji. Swoje doświadczenie oraz umiejętności w pełni wykorzystam w Twojej sprawie.

Na koszt rozwodu składa się kilka opłat, najważniejsze z nich to:

• opłata sądowa – 600 zł
• zaliczka na stawiennictwo świadka – ok. 100 zł
• koszty uzyskania dokumentów – do 200 zł

Oczywiście sąd może zadecydować o dodatkowych czynnościach, które podniosą ostateczny koszt procesu.

Jednak strona może ubiegać się w określonych sytuacjach o zwolnienie z kosztów sądowych. Nasza kancelaria Adwokacka z Torunia pomaga w uzyskaniu zwolnienia.

2. Jaki jest koszt adwokata w sprawie rozwodowej?

Każda ze spraw jest przeze mnie wyceniana indywidualnie. Stąd honorarium za pomoc prawną adwokata przy rozstaniu zależy od skomplikowania danej sprawy rozwodowej, potrzeby orzekania o winie tudzież od wielkości majątku wspólnego podlegającego podziałowi po rozwodzie.

3.  Czy można uniknąć dużych kosztów przy rozwodzie?

Jeśli małżonkowie decydują się na rozwód bez orzekania o winie, wówczas ostateczne koszty postępowania sądowego będą zazwyczaj niższe. Sąd po uprawomocnieniu się wyroku zwraca stronie połowę opłaty sądowej od pozwu. Zgodny podział majątku wspólnego pozwala natomiast uniknąć kosztów powołania przez sąd rzeczoznawców i biegłych.

4. Czy warto skorzystać z pomocy adwokata przy rozwodzie?

Powierzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi pozwala na pewność, że pozew rozwodowy, załączone do niego dokumenty oraz późniejsze pisma w sprawie zostaną przygotowane w należyty sposób, np. bez błędów formalnych. Doświadczenie w postępowaniach rozwodowych pozwala zwrócić uwagę na kwestie wymagane i mile widziane przez sądy. 

Dodatkową zaletą może być możliwość uniknięcia niekomfortowego, bezpośredniego kontaktu z byłym małżonkiem lub jego pełnomocnikiem.

5. Jakie są koszty zastępstwa procesowego w sprawie cywilnej?

Koszty zastępstwa procesowego to koszty, jakie poniesiemy w związku z reprezentacją przed sądem przez adwokata bądź radcę prawnego. Należy zaznaczyć, że koszty te są ustalane indywidualnie z pełnomocnikiem w zależności od charakteru konkretnej sprawy. Koszty te zazwyczaj ostatecznie ponosi strona przegrywająca sprawę – sąd zasądza na rzecz strony wygrywającej od strony przegrywającej zwrot tych kosztów, jednakże według ustalonych stawek, które nie zawsze odpowiadają rzeczywiście poniesionym wydatkom.

W 2022 r. koszty zastępstwa procesowego w sprawach cywilnych w większości spraw są uzależnione od tzw. wartości przedmiotu sporu, czyli od tego, na jaką kwotę opiewa żądanie pozwu (lub jakiej wartości praw lub rzeczy dotyczy).  Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:

• do 500 zł – 90 zł;
• powyżej 500 zł do 1500 zł – 270 zł;
• powyżej 1500 zł do 5000 zł – 900 zł;
• powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 1800 zł;
• powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 3600 zł;
• powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 5400 zł;
• powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł – 10 800 zł;
• powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 15 000 zł;
• powyżej 5 000 000 zł – 25 000 zł.

Koszty reprezentowania przed sądem oraz sporządzania pism procesowych w sprawach cywilnych przez adwokata mogą być dopasowane do sytuacji osobistej strony, która chce skorzystać z moich usług prawnych. Jako adwokat z Torunia podchodzę indywidualnie do każdej sprawy, biorąc pod uwagę także sytuację materialną moich Klientów i odpowiednio wyceniając powierzone mi zadania, oferując elastyczne formy płatności.  

Analizę kosztów planowanego postępowania sądowego warto rozpocząć od zasięgnięcia porady prawnej u adwokata. Podczas pierwszej konsultacji jesteśmy w stanie oszacować możliwe koszty przyszłego procesu cywilnego.

Kim są quasi-konsumenci?

Pisałem o tym na blogu już w listopadzie 2020 r. Są to osoby fizyczne zawierające umowę bezpośrednio związaną z ich działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla nich charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

W uproszczeniu, chodzi o:

1. osoby fizyczne (np. Jan Kowalski),
2. prowadzące działalność gospodarczą (jednoosobowe przedsiębiorstwa wpisane do CEIDG),
3. zawierające z innym przedsiębiorcą umowę, która jest bezpośrednio związana z ich działalnością gospodarczą (np. dokonanie zakupu „na fakturę”),
4. jednakże umowa nie ma dla nich charakteru zawodowego, co ocenia się w szczególności po przedmiocie działalności ujawnionym w CEIDG.

Przykład: jednoosobowa firma budowlana nabywa w sklepie ekspres do kawy z przeznaczeniem do firmowego biura. Ta sama firma nie będzie już traktowana jak konsument, kiedy nabywa w hurtowni materiały budowlane.

Jakie prawa mają quasi-konsumenci?

Stosuje się do nich przepisy o tzw. niedozwolonych postanowieniach umownych (klauzulach abuzywnych). Quasi-konsument, tak jak do tej pory „zwykły” konsument, może wskazać, że nie wiąże go postanowienie umowy:

1. nieuzgodnione z nim indywidualnie (którego nie negocjowano albo które przejęto z wzorca umowy, regulaminu, ogólnych warunków umów),
2. kształtujące jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (czyli wyjątkowo dla niego niekorzystne).

Rękojmia za wady rzeczy sprzedanej, dzieła lub robót budowlanych. Na tym polu quasi-konsumenci są traktowani tak jak „normalni” konsumenci, czyli zdecydowanie korzystniej dla nich niż miało to miejsce do tej pory. W szczególności quasi-konsumentów nie dotyczą już wymogi z art. 563 kodeksu cywilnego (przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu).

Prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Tak jak do tej pory „zwykli” konsumenci, quasi-konsumenci mogą obecnie w terminie 14 dni odstąpić od umowy bez podawania przyczyn, ponosząc tylko niektóre koszty, jeżeli umowa została zawarta na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa (w rozumieniu ustawy o prawach konsumenta). Nawet przedsiębiorca będzie mógł z łatwością zwrócić produkt zakupiony przez internet lub zaoferowany jemu w inny sposób, ale poza lokalem przedsiębiorstwa drugiej strony umowy.

Jak się do tego wszystkiego przygotować?

Najważniejsze to wprowadzić procedurę, pozwalającą ustalić, czy nasz kontrahent (osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą) będzie traktowany w związku z zawieraną umową jako quasi-konsument (tj. czy ta umowa ma dla niego charakter zawodowy). Należy bazować tutaj na treści wpisu do CEIDG (i podanym tam kodzie PKD) oraz zażądać od kontrahenta oświadczenia, że umowa ma dla niego charakter zawodowy.

Dobrze byłoby sprawdzić i odpowiednio zmodyfikować stosowane wzorce umów (formularze, ogólne warunki, regulaminy etc.), jeżeli ich postanowienia mogą być abuzywne dla quasi-konsumentów.

W umowie z quasi-konsumentem (w przeciwieństwie do umowy ze „zwykłym” konsumentem) można swobodnie ograniczyć lub wyłączyć odpowiedzialność z tytułu rękojmi.

Otwartą kwestią jest możliwość umownego wyłączenia w relacjach z quasi -konsumentem prawa do odstąpienia od umowy (zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa) przez niego bez podawania przyczyn. Dodany do ustawy o prawach konsumenta art. 38a nakazuje stosować do quasi-konsumentów przepisy art. 27-38 ustawy, tymczasem do takiej sytuacji odnosi się nie mający zastosowania do quasi-konsumentów przepis art. 7 (Konsument nie może zrzec się praw przyznanych mu w ustawie. Postanowienia umów mniej korzystne dla konsumenta niż postanowienia ustawy są nieważne, a w ich miejsce stosuje się przepisy ustawy.).

We wszystkim z pewnością pomoże Ci wyspecjalizowany adwokat.

Kliknij i pobierz za darmo garść porad od prawnika, jak zadbać o swoje interesy, dokonując zakupów w Internecie.

Dobrze widać to na przykładach. Jednoosobowa firma z branży budowlanej nie będzie mogła liczyć na specjalne traktowanie, nabywając w hurtowni materiały budowlane. Ten sam przedsiębiorca będzie jednak chroniony pod niektórymi względami tak jak konsumenci, jeżeli nabędzie w sklepie np. ekspres do kawy przeznaczony do firmowego biura.

Zmiany dotyczą wyłącznie osób fizycznych, które działalność gospodarczą prowadzą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (a także ich spółek cywilnych).

Do tej pory jednoosobowe firmy prosiły o fakturę, aby jak najczęściej skorzystać z odliczenia VATu i włączenia wydatku w poczet kosztów uzyskania przychodu. Zawierana umowa była traktowana jak każda inna umowa pomiędzy przedsiębiorcami (B2B), ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami dla kupującego.

Co się zmieni w omawianym przypadku? Kupujący będzie mógł domagać się ustalenia, że nie wiąże go klauzula abuzywna, czyli nieuzgodnione z nim indywidualnie postanowienie umowne, kształtujące jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Jednoosobowy przedsiębiorca złoży reklamację tak jak konsument, czyli na przyjaznych jemu warunkach (jeżeli zdecyduje się dochodzić uprawnień z tzw. rękojmi za wady rzeczy). Nie utraci uprawnień, nawet gdy nie zbada rzeczy lub nie zgłosi wady w odpowiednim czasie.

Prowadzisz działalność w zakresie handlu? W relacjach z „nowymi” konsumentami nadal będziesz mógł ograniczyć lub całkowicie wyłączyć rękojmię. Razem możemy uaktualnić Twoje regulaminy, ogólne warunki umów i stosowane formularze.

Spadkobiercy poznają historię Twojego rachunku bankowego

Jeżeli masz konto, to wiąże Cię umowa z bankiem. Twoi spadkobiercy odziedziczą środki na rachunku (a dokładnie wierzytelność wobec banku o ich wypłatę), a także wstąpią w Twoje prawa i obowiązki wynikające z rzeczonej umowy. Co się z tym wiąże? Oddajmy głos Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu (wyrok z 28 kwietnia 2016 r., III Ca 132/16): Spadkobiercy, wstępując w prawa i obowiązki strony umowy z bankiem nabywają zarówno uprawnienie w odniesieniu do wierzytelności z rachunków bankowych spadkodawcy, jakie istniały w dniu śmierci spadkodawcy (postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 1997 r., I CKU 30/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 149), jak i w ocenie Sądu Okręgowego, również do podejmowania wszelkich czynności i wydawania bankowi poleceń, do jakich uprawniony jest posiadacz rachunku. Jedną z takich dyspozycji jest także uprawnienie do przeglądania historii rachunku, za cały okres trwania umowy, czego domagała się powódka. Jest to bowiem związane ściśle z możliwością kontroli prawidłowości wykonania przez bank poleceń posiadacza rachunku. Kontroli takiej nie sposób powódce odmówić.

Co stanie się ze zwierzakiem

Zwierzęta również podlegają dziedziczeniu. Wiąże się to z szeregiem potencjalnych zagrożeń dla „osieroconego” pupila: formalności mogą trwać bardzo długo, a w wyniku spadkobrania na jakiś czas może powstać kłopotliwa współwłasność (generująca konflikty, chociażby o to, kto w danej chwili ma sprawować pieczę nad zwierzęciem). Przyszły spadkodawca może temu zapobiec, dokonując tzw. zapisu windykacyjnego, czyli „zapisać” zwierzaka „w całości” określonej osobie. Zwierzęta niestety nie mogą dziedziczyć, zatem nie da się ustanowić ich spadkobiercami zmarłego pana. Zatem, jeżeli chcesz, aby ktoś zajął się zwierzakiem w określony sposób, w testamencie w drodze polecenia (art. 982 i n. kodeksu cywilnego) możesz na spadkobiercę lub zapisobiercę nałożyć obowiązek takiego działania.

Rozwodzisz się? Sporządź testament

Małżonek należy do grona spadkobierców ustawowych, a małżeństwo trwa tak długo, jak długo nie uprawomocnił się jeszcze wyrok rozwodowy. Połączenie kropek zostawiam Tobie. Pozostali spadkobiercy ustawowi mogą wprawdzie pozwać pozostałego przy życiu małżonka spadkodawcy o wyłączenie od dziedziczenia. Sąd przyzna im rację, jeżeli ustali, że spadkodawca zdążył wystąpić o orzeczenie rozwodu lub separacji z winy pozwanego małżonka, a żądanie to było uzasadnione. Jak zaoszczędzić ryzyka i problemów? Pominąć przyszłego eksmałżonka w testamencie.

Małoletni spadkobiercy

Tak, Twoje niepełnoletnie dzieci mogą dziedziczyć, ale nie zapominaj, że nie będą w stanie samodzielnie (bez dorosłego) zarządzać majątkiem spadkowym. Przy czynnościach przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna będzie dodatkowo zgoda sądu opiekuńczego, a szczególnie trudne będzie kontynuowanie działalności odziedziczonego przedsiębiorstwa. Masz dzieci ze związku, który nie przetrwał próby czasu? Licz się z tym, że zarząd ich spadkiem będzie sprawował pozostały przy życiu rodzic. Tych i wielu innych uciążliwości można uniknąć. W testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku z tytułu testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców, a przez zarządcę wyznaczonego przez testatora. Warto też wybrać taką formę prawną działalności gospodarczej, która umożliwi łatwiejszą sukcesję. Jeżeli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą, zapoznaj się z przepisami ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw.

Fakty i mity

Wbrew (chyba nadal) powszechnemu przeświadczeniu powołanie do spadku w testamencie nie polega na zapisaniu synowi domu, córce samochodu etc. Otóż spadkobiercę powołuje się do całego spadku albo do jego ułamkowej części. Tak ustalone udziały przekładają się później na udziały poszczególnych spadkobierców w każdym składniku należącym do spadku – będzie ich jeszcze czekać dział spadku. Jeżeli chcesz, aby określony przedmiot ostatecznie przypadł konkretnej osobie, masz do dyspozycji zapis zwykły (zapisobierca będzie miał roszczenie o wydanie rzeczy do spadkobierców), zapis windykacyjny (zapisobierca nabędzie własność z chwilą otwarcia spadku – zapytaj notariusza) lub darowiznę mortis causa (skutki prawne darowizny ziszczą się z chwilą śmierci darczyńcy, ale umowa będzie ważna tylko wtedy, jeżeli nie zniweczy to procesu dziedziczenia, tj. przedmiot darowizny nie będzie wyczerpywał znacznej części spadku). Możesz również polecić bankowi dokonanie – po swojej śmierci – wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej (tzw. dyspozycja wkładem na wypadek śmierci – art. 56 ustawy Prawo bankowe).

Zachowek

Zstępni, małżonek lub rodzice spadkodawcy mogą być uprawnieni do zachowku, jeżeli pominięto ich w testamencie lub spadkodawca dokonał za życia darowizn uszczuplających masę spadkową. Jeżeli nie odpowiada Ci wizja Twoich najbliższych procesujących się po Twojej śmierci, odpowiednio zaprojektuj darowizny i dziedziczenie testamentowe (zapytaj adwokata, co zalicza się uprawnionym na zachowek). Jeżeli decydujesz się na darowizny na poczet przyszłego spadku (successio anticipata), możesz zawrzeć jednocześnie z obdarowanymi umowę o zrzeczenie się zachowku lub dziedziczenia w ogólności. W sytuacjach ekstremalnych w testamencie możliwe jest wydziedziczenie, czyli pozbawienie uprawnionego zachowku z powodu jego określonego nagannego postępowania.

Do kodeksu cywilnego wprowadzono przepis art. 387[1]. Przewłaszczenie nieruchomości na zabezpieczenie będzie możliwe tylko z opinią rzeczoznawcy, przy oznaczonej wartości zabezpieczanych należności i ze swoistym zakazem „nadzabezpieczenia”:

Nieważna jest umowa, w której osoba fizyczna zobowiązuje się do przeniesienia własności nieruchomości służącej zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z tej lub innej umowy niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, w przypadku gdy: 1) wartość nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych powiększonych o wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie od tej wartości za okres 24 miesięcy lub 2) wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych nie jest oznaczona, lub 3) zawarcie tej umowy nie zostało poprzedzone dokonaniem wyceny wartości rynkowej nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę.

Nowy przepis art. 952[1] kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że licytacja nieruchomości służącej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika odbywa się co do zasady na wniosek wierzyciela, jeżeli „wysokość egzekwowanej należności głównej stanowi co najmniej równowartość jednej dwudziestej części sumy oszacowania”. Licytacji nie przeprowadza się w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz 90 (!) dni po jego zakończeniu…

Mamy nowe przestępstwa stypizowane w art. 304 § 2 i 3 kodeksu karnego.

Karze od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności podlega ten, kto w zamian za udzielone osobie fizycznej świadczenie pieniężne wynikające z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie takiego świadczenia z obowiązkiem jego zwrotu, niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, żąda od niej zapłaty kosztów innych niż odsetki w kwocie co najmniej dwukrotnie przekraczającej maksymalną wysokość tych kosztów określoną w ustawie. Tej samej karze podlega ten, kto w tych samych okolicznościach żąda zapłaty odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych lub odsetek maksymalnych za opóźnienie, określonych w ustawie. Jak rozumieć znamię czasownikowe „żąda zapłaty”? Czy dla bytu przestępstwa wystarcza wystosowanie przez wierzyciela wezwania do zapłaty? Co z potrąceniem takiej wierzytelności? Z pewnością karalne nie będzie samo zastrzeżenie w umowie zbyt wysokich kosztów lub odsetek, skoro ustawodawca rozróżnia „nałożenie na osobę obowiązku świadczenia niewspółmiernego” (art. 304 § 1 k.k.) i „żądanie zapłaty” (§ 2 i 3).

Do zobaczenia w sądzie (albo na ekranie)

Tarcza 3.0 poszerza katalog tzw. spraw pilnych, które bez przeszkód mogą się toczyć w stanie epidemii. Sprawami pilnymi są teraz m. in. sprawy, w których stosowane jest tymczasowe aresztowanie, a także sprawy o zarządzenie wykonania („odwieszenie”) kary warunkowo zawieszonej. Zmiany dobre, ale znacznie spóźnione.

W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w postępowaniach cywilnych rozprawę lub posiedzenie jawne przeprowadza się przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w nich uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu – chyba że przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w nim uczestniczących. Ostateczną decyzję o przeprowadzeniu e-rozprawy podejmie zawsze sąd.

Zamiast e-rozprawy sąd cywilny będzie mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś przeprowadzenie wymaganych przez ustawę rozprawy lub posiedzenia jawnego mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w nich uczestniczących i nie można przeprowadzić ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Każda ze stron będzie mogła sprzeciwić się przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.

Jeżeli w sprawie cywilnej postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości, sąd będzie mógł zamknąć rozprawę i wydać orzeczenie na posiedzeniu niejawnym po uprzednim odebraniu od stron lub uczestników postępowania stanowisk na piśmie. Orzeczenie w sprawie niewymagającej już czynności dowodowych (np. przesłuchania świadków) usłyszymy szybciej.

W przypadku apelacji w sprawach cywilnych wniesionych przed dniem 7 listopada 2019 r. (stosuje się do nich starą procedurę), sąd drugiej instancji będzie władny skierować sprawę na posiedzenie niejawne, chyba że strona wniesie o przeprowadzenie rozprawy lub wnosiła o przeprowadzenie niepodlegającego pominięciu dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron.

Ruszają terminy

Do tej pory mieliśmy do czynienia z zawieszeniem biegu albo ze wstrzymaniem rozpoczęcia biegu szeregu terminów „przewidzianych przepisami prawa administracyjnego”, „procesowych” tudzież „sądowych” (cokolwiek to znaczyło). „Zamrożone” terminy rozpoczynają bieg albo biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie trzeciej „tarczy”. Ustawa weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. 16 maja 2020 r.

Wcześniej, bo z dniem wejścia ustawy w życie, rozpoczął się bieg przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa, przestępstwa i wykroczenia skarbowe oraz w sprawach o wykroczenia.

Władze stowarzyszenia będą mogły wziąć udział w posiedzeniach i przeprowadzać głosowania przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej. Redakcja przepisu woła jednak o pomstę do nieba, a ustawa pozwala na zastosowanie nowych rozwiązań jedynie podczas stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Wreszcie w przepisach rangi ustawowej znalazła się podstawa do zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych transakcji kryptowalutami, tj. sprzedaży i zamiany walut wirtualnych w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 26 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (od dnia 1 lipca 2020 r.).

W okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii dopuszcza się przeprowadzanie szkoleń wstępnych w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy i służby w całości za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Nie dotyczy to jednak instruktażu stanowiskowego: pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym; pracownika zatrudnionego na stanowisku, na którym występuje narażenie na działanie czynników niebezpiecznych; pracownika przenoszonego na takie stanowiska; ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta odbywającego praktykę studencką.

Będzie trudno o odszkodowanie za koronawirusowe trudności.  Zarządzający lotniskiem, dworcem kolejowym, portem morskim, przystanią morską lub terminalem morskim, przewoźnik lotniczy, kolejowy, drogowy, morski, w żegludze śródlądowej lub operator pocztowy nie ponoszą odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną w związku z uzasadnionymi działaniami władz publicznych lub własnymi działaniami mającymi na celu przeciwdziałanie COVID-19. Ustawa wymienia przykładowe przypadki, w których nie otrzymamy rekompensaty: brak możliwości świadczenia usług, brak możliwości przewozu oraz brak możliwości lub ograniczenie prowadzenia działalności handlowej na lotniskach i dworcach kolejowych, wywołujące zmniejszenie przychodów.

Gdy wrócimy już do sądów, a nadal będzie obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego albo stan epidemii, usprawiedliwienie niestawiennictwa przed sądem z powodu choroby nie będzie wymagało przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego.

W sprawach cywilnych, w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, sąd w składzie jednego sędziego rozpozna wnioski o udzielenie lub zmianę zabezpieczenia – na posiedzeniu niejawnym, o ile sąd nie uzna za konieczne przeprowadzenia rozprawy. Aktualne sprawy nieprędko trafią na wokandę, dlatego wskazane jest umiejętne korzystanie z instytucji zabezpieczenia powództwa. Od 1 stycznia 2020 r. przedsiębiorcy mogą łatwiej wykazać swój interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Więcej przeczytasz w moim darmowym poradniku.

Niewypłacalni dłużnicy nie będą musieli spieszyć się ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości:

Jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że zaistniał z powodu COVID-19.

Wierzyciele nie będą zadowoleni (trudno będzie o wykazanie przestępstwa z art. 586 kodeksu spółek handlowych, odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. tudzież o zastosowanie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej), ale nadal będą legitymowani do samodzielnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.