Reklamacja: konsument i quasi-konsument

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną („Jan Kowalski”) zawierającą umowę z przedsiębiorcą (inna osoba fizyczna albo np. spółka, prowadząca działalność gospodarczą), niezwiązaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Quasi-konsument to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zawiera z innym przedsiębiorcą umowę wprawdzie związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą, ale „z treści tej umowy wynika, że nie ma ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej”.

Przykład: jednoosobowa firma budowlana nabywa w sklepie ekspres do kawy z przeznaczeniem do firmowego biura. Ta sama firma nie będzie już traktowana jak konsument, kiedy nabywa w hurtowni materiały budowlane.

Nowe zasady nie dotyczą umów pomiędzy dwoma „zwykłymi” przedsiębiorcami ani umów zawieranych w tzw. obrocie powszechnym (gdy umowa nie dotyczy działalności gospodarczej żadnej ze stron). W tych sytuacjach nadal będziemy stosować przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi.

Jeśli potrzebujesz porady prawnej dot. reklamacji jako quasi-konsument zapraszam do mojej Kancelarii Adwokackiej w Toruniu specjalizującej się w sprawie reklamacji i rękojmi.

Rękojmia czy brak zgodności towaru z umową?

W przypadku wady prawnej albo jakiejkolwiek wady nabytej nieruchomości w dalszym ciągu zastosowanie będą miały przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi. Natomiast reklamacje dotyczące rzeczy ruchomych konsumenci i quasi-konsumenci od 1 stycznia 2023 r. muszą opierać na tzw. braku zgodności towaru z umową. Właściwe przepisy znajdują się w ustawie z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.

Ile czasu na reklamację towaru w 2023 r.?

Co do zasady przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową istniejący w chwili jego dostarczenia i ujawniony w ciągu dwóch lat od tej chwili. Czyli tak, jak było to dotychczas w ramach rękojmi. Różnica? Roszczenia konsumenta powstałe w ciągu rzeczonych dwóch lat przedawniały się z upływem roku.

Aktualnie roszczenia będą ulegały przedawnieniu na zasadach ogólnych, a zatem w terminie 6-letnim. Oznacza to, że w ekstremalnych przypadkach sprzedawca będzie musiał liczyć się z odpowiedzialnością nawet 8 lat po wydaniu rzeczy kupującemu.

W sądzie konsumentowi będzie łatwiej niż dotychczas. Na podstawie ustawy o prawach konsumenta domniemywa się, że brak zgodności towaru z umową, który ujawnił się przed upływem dwóch lat od chwili dostarczenia towaru, istniał w chwili jego dostarczenia, o ile nie zostanie udowodnione inaczej lub domniemania tego nie można pogodzić ze specyfiką towaru lub charakterem braku zgodności towaru z umową.

Do końca 2022 r. w ramach rękojmi, na podstawie kodeksu cywilnego, domniemywano, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili wydania rzeczy kupującemu, jeżeli ta wada została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy.

Jakie prawa przysługują w sytuacji braku zgodności towaru z umową?

Żądanie naprawy lub wymiany towaru albo oświadczenie o obniżeniu ceny, a nawet odstąpienie od umowy.

Konsument będzie mógł złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpić od umowy, dopiero gdy sprzedawca odmówił albo nie zdołał przywrócić towaru do stanu zgodnego z umową. Będzie to możliwe od razu, gdy „brak zgodności towaru z umową jest na tyle istotny, że uzasadnia obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy” bez uprzedniego żądania naprawy lub wymiany (cokolwiek to znaczy…).

Konsument nadal nie może odstąpić od umowy, jeżeli brak zgodności towaru z umową jest nieistotny. Domniemywa się jednak, że brak zgodności towaru z umową jest istotny. W procesie sądowym to pozwany przedsiębiorca – sprzedawca będzie musiał udowodnić, że jest inaczej.

Dotychczas sprzedawca był zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Dzisiaj, aby tak się stało, konsument, najpóźniej w chwili zawarcia umowy, powinien zostać wyraźnie poinformowany, że konkretna cecha towaru odbiega od wymogów zgodności z umową. Konsument musi również „wyraźnie i odrębnie” zaakceptować brak konkretnej cechy towaru.

Ile czasu ma sprzedający na odpowiedź na reklamację?

Jak było do tej pory? Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważano, że żądanie to uznał za uzasadnione.

Obecnie na podstawie ustawy o prawach konsumenta przedsiębiorca jest obowiązany udzielić odpowiedzi na reklamację konsumenta w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania – na papierze lub innym trwałym nośniku. Jeżeli przedsiębiorca nie udzielił odpowiedzi na reklamację w terminie, uważa się, że uznał reklamację. Dzisiaj reklamacja konsumenta nie musi już zawierać szczegółowego żądania.

Quasi-konsumenci w 2023 r.

Opisane powyżej nowe zasady dotyczą także jednoosobowych firm, które nabywają towar w bezpośrednim związku z ich działalnością gospodarczą, ale zawierana umowa nie ma dla nich charakteru zawodowego. Do końca 2022 r. sprzedający w umowie zawieranej z takim quasi-konsumentem mógł wyłączyć lub ograniczyć rękojmię za wady. Jak ta kwestia przedstawia się w obecnym stanie prawnym?

Zgodnie z ustawą o prawach konsumenta do quasi-konsumentów stosuje się jej przepisy art. 27-38 oraz 43a-43q. Nie stosuje się natomiast art. 7, zgodnie z którym nie można zrzec się praw przyznanych w ustawie. Wygląda na to, że umowa zawarta przez quasi-konsumenta – mniej korzystna dla niego niż postanowienia ustawy – będzie wciąż ważna i skuteczna.

W sprawie reklamacji konsumenta pomoże adwokat

W razie pytań lub wątpliwości zapraszam do kontaktu z moją kancelarią adwokacką w Toruniu. W przypadku niezgodności towaru z umową każda ze stron umowy sprzedaży może skorzystać z porady prawnej, uzyskać projekt pisma albo zlecić prowadzenie sprawy w sądzie.

Kiedy nagrywanie rozmów jest karalne? Odpowiada prawnik od spraw karnych

W dużym skrócie nagrywanie rozmów jest karalne wtedy, gdy ktoś uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej. Taka sytuacja może wystąpić, gdy dana osoba posługuje się urządzeniem podsłuchowym, aby nagrywać rozmowy osób trzecich bez ich zgody. Jak wskazuje prawnik od prawa karnego z Torunia Kodeks karny w art. 267 § 3 jasno określa, że osoba, która posługuje się takim urządzeniem, ażeby uzyskać informacje, do których nie jest uprawniona, podlega grzywnie, ograniczeniu wolności, a nawet karze pozbawienia wolności do lat 2. Takim urządzeniem może być podsłuch, dyktafon, a nawet smartfon z aplikacją umożliwiająca nagrywanie rozmów.

Jak podaje Kancelaria Adwokacka z Torunia, takiej samej karze podlega osoba, która co prawda sama nie nagrywa rozmowy, ale uzyskane w nielegalny sposób informacje ujawnia innym osobom. Jednak trzeba tu zaznaczyć, że sam fakt nielegalnego działania w celu uzyskania informacji przez osoby nieuprawnione nie powoduje ścigania takiej osoby z urzędu. Jest to przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Zasadne jest zatem pytanie, czy i w jakich warunkach nagrywanie rozmów może być legalne? Najlepiej, gdy w okolicznościach danej sprawy na to pytanie odpowie prawnik. Toruń to miejsce, gdzie bez problemu znajdziesz dobrego prawnika od spraw karnych.

Kiedy nagrywanie rozmowy jest legalne? 

Jak wyjaśnia prawnik od spraw karnych, żeby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba przeanalizować to, co stanowi art. 267 k.k. Przepis stanowi, że zachowanie sprawcy jest przestępstwem tylko wtedy, gdy nie jest on uprawniony do uzyskania informacji, które pojawiają się w trakcie rozmowy. Co to oznacza w praktyce?

Nagrywanie rozmowy przez osobę, która bierze udział w tej rozmowie, nie jest czynem zabronionym. Wobec tego zgodnie z prawem karnym można nagrywać własne rozmowy z innymi osobami, nawet wtedy, gdy nie są one świadome tego, że taka rozmowa jest nagrywana. Dotyczy to zarówno rozmów twarzą w twarz, jak i rozmów telefonicznych, które można nagrywać, na przykład za pomocą specjalnej aplikacji w smartfonie. Takie nagranie może później posłużyć do obrony przed niezasadnym zarzutem lub do dochodzenia roszczeń w postępowaniu sądowym. W ocenie legalności takiego nagrania może Ci pomóc prawnik od prawa karnego z Torunia.

Nagrywanie rozmów a odpowiedzialność

Trzeba natomiast pamiętać, że nagrywanie rozmów może rodzić konsekwencje na gruncie prawa cywilnego. Chodzi tutaj o naruszenie dóbr osobistych. Jednak w niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy dotyczy to ochrony własnych praw i interesów, można mówić o tym, że takie działanie jest usprawiedliwione i przez to legalne również w kontekście odpowiedzialności cywilnoprawnej.

Czy nagrywanie rozmów może stanowić dowód w sprawie?

W niektórych przypadkach nagrywanie rozmów może dostarczyć kluczowych dowodów, które mogą doprowadzić do skazania lub uniewinnienia. Takie nagranie stanowi co do zasady dowód dopuszczalny w postępowaniu sądowym. Jednak trzeba pamiętać, że sąd musi mieć pewność, że takie nagranie nie zostało w jakiś sposób zmodyfikowane. W przeciwnym razie może stwierdzić, że jest to dowód niewiarygodny. Jeśli nie wiesz, jak przedstawić posiadane przez siebie dowody, aby sąd mógł je przeprowadzić i ocenić jako wiarygodne, to przed rozprawą sądową pomoże Ci Adwokat. Toruń jest miastem, gdzie znajduje się niejedna Kancelaria Adwokacka od prawa karnego.

Na koszt rozwodu składa się kilka opłat, najważniejsze z nich to:

• opłata sądowa – 600 zł
• zaliczka na stawiennictwo świadka – ok. 100 zł
• koszty uzyskania dokumentów – do 200 zł

Oczywiście sąd może zadecydować o dodatkowych czynnościach, które podniosą ostateczny koszt procesu.

Jednak strona może ubiegać się w określonych sytuacjach o zwolnienie z kosztów sądowych. Nasza kancelaria Adwokacka z Torunia pomaga w uzyskaniu zwolnienia.

2. Jaki jest koszt adwokata w sprawie rozwodowej?

Każda ze spraw jest przeze mnie wyceniana indywidualnie. Stąd honorarium za pomoc prawną adwokata przy rozstaniu zależy od skomplikowania danej sprawy rozwodowej, potrzeby orzekania o winie tudzież od wielkości majątku wspólnego podlegającego podziałowi po rozwodzie.

3.  Czy można uniknąć dużych kosztów przy rozwodzie?

Jeśli małżonkowie decydują się na rozwód bez orzekania o winie, wówczas ostateczne koszty postępowania sądowego będą zazwyczaj niższe. Sąd po uprawomocnieniu się wyroku zwraca stronie połowę opłaty sądowej od pozwu. Zgodny podział majątku wspólnego pozwala natomiast uniknąć kosztów powołania przez sąd rzeczoznawców i biegłych.

4. Czy warto skorzystać z pomocy adwokata przy rozwodzie?

Powierzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi pozwala na pewność, że pozew rozwodowy, załączone do niego dokumenty oraz późniejsze pisma w sprawie zostaną przygotowane w należyty sposób, np. bez błędów formalnych. Doświadczenie w postępowaniach rozwodowych pozwala zwrócić uwagę na kwestie wymagane i mile widziane przez sądy. 

Dodatkową zaletą może być możliwość uniknięcia niekomfortowego, bezpośredniego kontaktu z byłym małżonkiem lub jego pełnomocnikiem.

5. Jakie są koszty zastępstwa procesowego w sprawie cywilnej?

Koszty zastępstwa procesowego to koszty, jakie poniesiemy w związku z reprezentacją przed sądem przez adwokata bądź radcę prawnego. Należy zaznaczyć, że koszty te są ustalane indywidualnie z pełnomocnikiem w zależności od charakteru konkretnej sprawy. Koszty te zazwyczaj ostatecznie ponosi strona przegrywająca sprawę – sąd zasądza na rzecz strony wygrywającej od strony przegrywającej zwrot tych kosztów, jednakże według ustalonych stawek, które nie zawsze odpowiadają rzeczywiście poniesionym wydatkom.

W 2022 r. koszty zastępstwa procesowego w sprawach cywilnych w większości spraw są uzależnione od tzw. wartości przedmiotu sporu, czyli od tego, na jaką kwotę opiewa żądanie pozwu (lub jakiej wartości praw lub rzeczy dotyczy).  Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:

• do 500 zł – 90 zł;
• powyżej 500 zł do 1500 zł – 270 zł;
• powyżej 1500 zł do 5000 zł – 900 zł;
• powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 1800 zł;
• powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 3600 zł;
• powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 5400 zł;
• powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł – 10 800 zł;
• powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 15 000 zł;
• powyżej 5 000 000 zł – 25 000 zł.

Koszty reprezentowania przed sądem oraz sporządzania pism procesowych w sprawach cywilnych przez adwokata mogą być dopasowane do sytuacji osobistej strony, która chce skorzystać z moich usług prawnych. Jako adwokat z Torunia podchodzę indywidualnie do każdej sprawy, biorąc pod uwagę także sytuację materialną moich Klientów i odpowiednio wyceniając powierzone mi zadania, oferując elastyczne formy płatności.  

Analizę kosztów planowanego postępowania sądowego warto rozpocząć od zasięgnięcia porady prawnej u adwokata. Podczas pierwszej konsultacji jesteśmy w stanie oszacować możliwe koszty przyszłego procesu cywilnego.

Za co ponosi odpowiedzialność biuro podróży?

Przede wszystkim za tzw. niezgodności, czyli niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług turystycznych objętych imprezą turystyczną. Treść zobowiązania touroperatora wyznacza umowa, przedstawiane wcześniej broszury (katalogi, foldery), cel społeczno-gospodarczy zobowiązania, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.

Organizator turystyki ponosi odpowiedzialność za wykonanie usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, bez względu na to, czy usługi te mają być wykonane przez organizatora turystyki, czy przez innych dostawców usług turystycznych (art. 48 ust. 1 ustawy).

Koronawirus a niezgodności
Panująca od marca 2020 r. pandemia nie może usprawiedliwiać niedostępności w miejscu docelowym niektórych atrakcji, do zapewnienia których biuro podróży zobowiązało się w umowie (zawartej po marcu 2020 r.), chyba że konkretne obostrzenia wpływające na niemożliwość wykonania umowy wprowadzono nagle, w okresie od zawarcia do wykonania umowy. Ograniczenia związane z COVID-19 są od dłuższego czasu znane organizatorom turystyki, zatem klient powinien być już w umowie informowany o rzeczywistym zakresie usług.

Innymi słowy, biuro podróży powinno na bieżąco aktualizować informacje i oferować jedynie dostępne atrakcje i usługi. Nieuczciwe byłoby oferowanie konsumentowi możliwości korzystania np. z 4 hotelowych restauracji, wymagając jednocześnie od klienta, że ten domyśli się i zaakceptuje fakt, iż 2 z nich są zamknięte z powodu covidowych protokołów.

Jakiej kwoty mogę się domagać?
Podróżnemu przysługuje obniżka ceny za każdy okres, w trakcie którego stwierdzono niezgodność, a także odszkodowanie lub zadośćuczynienie za poniesione szkody lub krzywdy, których doznał w wyniku niezgodności. Ustalając wysokość należnego obniżenia ceny, sądy często posiłkują się tzw. tabelą frankfurcką. Tutaj sprawdzisz, na jaki zwrot uiszczonej ceny możesz liczyć. Nie zapominaj o zadośćuczynieniu za zmarnowany urlop, czyli krzywdę (szkodę niemajątkową) doznaną w wyniku nieosiągnięcia satysfakcji z zaplanowanego wypoczynku oraz zakupionej imprezy turystycznej. Adwokat, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy oraz ryzyko procesowe, zasugeruje wysokość żądanego w pozwie zadośćuczynienia.

Przed którym sądem będzie toczyć się sprawa?
Powód może wybierać pomiędzy sądem właściwym miejscowo dla siedziby biura podróży (ujawnionej w KRS), a tym właściwym dla miejsca, w którym zawarto umowę.

Warto, aby każdy uprawniony wniósł swój osobny pozew. Dzięki temu jego towarzysze podróży będą mogli wystąpić w sprawie w charakterze świadków (a nie pozostałych stron). Sąd nie zawsze chętnie przeprowadza dowód z przesłuchania stron, ponieważ jest to dowód o charakterze subsydiarnym (art. 299 kodeksu postępowania cywilnego).

Ile wynosi opłata sądowa, wnoszona przez powoda razem z pozwem?
Zależy od tego, jakiej kwoty żądasz: do 500 złotych – 30 złotych; ponad 500 złotych do 1500 złotych – 100 złotych; ponad 1500 złotych do 4000 złotych – 200 złotych; ponad 4000 złotych do 7500 złotych – 400 złotych; ponad 7500 złotych do 10 000 złotych – 500 złotych; ponad 10 000 złotych do 15 000 złotych – 750 złotych; ponad 15 000 złotych do 20 000 złotych – 1000 złotych. Przy żądaniach powyżej 20 000 złotych pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu.

Ile zapłacę adwokatowi za prowadzenie sprawy?
To kwestia bardzo indywidualna. Wiadomo jednak, że w przypadku wygranej sprawy od strony przeciwnej będzie można domagać się zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa adwokackiego (co do zasady) w wysokości: przy wartości przedmiotu sporu do 500 złotych – 90 złotych; powyżej 500 złotych do 1500 złotych – 270 złotych; powyżej 1500 złotych do 5000 złotych – 900 złotych; powyżej 5000 złotych do 10 000 złotych – 1800 złotych; powyżej 10 000 złotych do 50 000 złotych – 3600 złotych.

W pierwszej kolejności należy wystosować pisemną reklamację – wezwanie do zapłaty, a także zabezpieczyć dowody: fotografie, nagrania, dane teleadresowe świadków.

Być może zajdzie konieczność osobistego stawiennictwa na rozprawie w sądzie. W dobie pandemii popularne są jednak rozprawy zdalne, a w wyniku nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego sąd może dopuścić dowód z zeznań świadków na piśmie. Nad całym postępowaniem – po udzieleniu jemu pełnomocnictwa – może czuwać Twój adwokat, do którego będzie kierowana wszelka korespondencja w sprawie.

W przypadku pytań zapraszam do kontaktu z moją Kancelarią adwokacką w Toruniu w celu uzyskania analizy konkretnego problemu z biurem podróży.

Powód (najemca) samodzielnie naprawił szkodę i domagał się zwrotu poniesionych kosztów nie od wynajmującego (właściciela nieruchomości), a od przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, czyli sprawcy szkody. Pozwani bronili się, że formalnie nie są właścicielami niedrożnego odcinka kanalizacji. Postępowanie dowodowe wykazało jednak, iż pozwane przedsiębiorstwo od dłuższego czasu administrowało spornymi urządzeniami i postrzegało je jako swoją własność. Sądy obu instancji zauważyły, że kwestia własności kanalizacji nie ma znaczenia dla odpowiedzialności pozwanych, ponieważ zgodnie z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odpowiada za posiadane przez siebie urządzenia, a nie tylko za urządzenia, co do których przysługuje temu przedsiębiorstwu prawo własności.

Pozwani podnosili także, że z roszczeniem odszkodowawczym powinien wystąpić właściciel zawilgoconego budynku, a nie jego najemca (chociaż to on samodzielnie naprawił szkodę). Ich zdaniem powód-najemca mógł uzyskać zwrot wydatków wyłącznie od właściciela-wynajmującego. Z zarzutem tym rozprawił się sąd, zgadzając się ze stroną powodową, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 435 § 1 kodeksu cywilnego:

Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Odpowiedzialność obejmuje zatem szkodę na mieniu, tymczasem mieniem jest nie tylko własność, ale i inne prawa majątkowe, w tym prawo najmu (art. 44 k.c.). Chodzi o szkody wyrządzone komukolwiek, czyli nie tylko właścicielowi. Co więcej, to z powodem -najemcą, a nie z właścicielem nieruchomości, pozwane przedsiębiorstwo zawarło umowę o odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych.

Czy najemca rzeczywiście poniósł szkodę na skutek zawilgocenia zajmowanego budynku? Naszym zdaniem tak, bo regularnie płacił czynsz, a nagle przedmiot najmu utracił pełnię swoich walorów użytkowych. W budynku przebywali także pracownicy powoda, przez co ten został zmuszony do szybkiego przeprowadzenia remontu z uwagi na wymogi BHP.

Prawomocna wygrana daje szczególną satysfakcję, ponieważ proces rozpoczął się jeszcze w roku 2017. W postępowaniu uzyskano łącznie 5 pisemnych i ustnych opinii biegłych, a nawet przeprowadzono naocznię sądową (oględziny w terenie z udziałem sędziego). Odsetki i koszty procesu, którymi obciążono pozwanych, wyniosły łącznie kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Spadkobiercy poznają historię Twojego rachunku bankowego

Jeżeli masz konto, to wiąże Cię umowa z bankiem. Twoi spadkobiercy odziedziczą środki na rachunku (a dokładnie wierzytelność wobec banku o ich wypłatę), a także wstąpią w Twoje prawa i obowiązki wynikające z rzeczonej umowy. Co się z tym wiąże? Oddajmy głos Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu (wyrok z 28 kwietnia 2016 r., III Ca 132/16): Spadkobiercy, wstępując w prawa i obowiązki strony umowy z bankiem nabywają zarówno uprawnienie w odniesieniu do wierzytelności z rachunków bankowych spadkodawcy, jakie istniały w dniu śmierci spadkodawcy (postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 1997 r., I CKU 30/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 149), jak i w ocenie Sądu Okręgowego, również do podejmowania wszelkich czynności i wydawania bankowi poleceń, do jakich uprawniony jest posiadacz rachunku. Jedną z takich dyspozycji jest także uprawnienie do przeglądania historii rachunku, za cały okres trwania umowy, czego domagała się powódka. Jest to bowiem związane ściśle z możliwością kontroli prawidłowości wykonania przez bank poleceń posiadacza rachunku. Kontroli takiej nie sposób powódce odmówić.

Co stanie się ze zwierzakiem

Zwierzęta również podlegają dziedziczeniu. Wiąże się to z szeregiem potencjalnych zagrożeń dla „osieroconego” pupila: formalności mogą trwać bardzo długo, a w wyniku spadkobrania na jakiś czas może powstać kłopotliwa współwłasność (generująca konflikty, chociażby o to, kto w danej chwili ma sprawować pieczę nad zwierzęciem). Przyszły spadkodawca może temu zapobiec, dokonując tzw. zapisu windykacyjnego, czyli „zapisać” zwierzaka „w całości” określonej osobie. Zwierzęta niestety nie mogą dziedziczyć, zatem nie da się ustanowić ich spadkobiercami zmarłego pana. Zatem, jeżeli chcesz, aby ktoś zajął się zwierzakiem w określony sposób, w testamencie w drodze polecenia (art. 982 i n. kodeksu cywilnego) możesz na spadkobiercę lub zapisobiercę nałożyć obowiązek takiego działania.

Rozwodzisz się? Sporządź testament

Małżonek należy do grona spadkobierców ustawowych, a małżeństwo trwa tak długo, jak długo nie uprawomocnił się jeszcze wyrok rozwodowy. Połączenie kropek zostawiam Tobie. Pozostali spadkobiercy ustawowi mogą wprawdzie pozwać pozostałego przy życiu małżonka spadkodawcy o wyłączenie od dziedziczenia. Sąd przyzna im rację, jeżeli ustali, że spadkodawca zdążył wystąpić o orzeczenie rozwodu lub separacji z winy pozwanego małżonka, a żądanie to było uzasadnione. Jak zaoszczędzić ryzyka i problemów? Pominąć przyszłego eksmałżonka w testamencie.

Małoletni spadkobiercy

Tak, Twoje niepełnoletnie dzieci mogą dziedziczyć, ale nie zapominaj, że nie będą w stanie samodzielnie (bez dorosłego) zarządzać majątkiem spadkowym. Przy czynnościach przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna będzie dodatkowo zgoda sądu opiekuńczego, a szczególnie trudne będzie kontynuowanie działalności odziedziczonego przedsiębiorstwa. Masz dzieci ze związku, który nie przetrwał próby czasu? Licz się z tym, że zarząd ich spadkiem będzie sprawował pozostały przy życiu rodzic. Tych i wielu innych uciążliwości można uniknąć. W testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku z tytułu testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców, a przez zarządcę wyznaczonego przez testatora. Warto też wybrać taką formę prawną działalności gospodarczej, która umożliwi łatwiejszą sukcesję. Jeżeli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą, zapoznaj się z przepisami ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw.

Fakty i mity

Wbrew (chyba nadal) powszechnemu przeświadczeniu powołanie do spadku w testamencie nie polega na zapisaniu synowi domu, córce samochodu etc. Otóż spadkobiercę powołuje się do całego spadku albo do jego ułamkowej części. Tak ustalone udziały przekładają się później na udziały poszczególnych spadkobierców w każdym składniku należącym do spadku – będzie ich jeszcze czekać dział spadku. Jeżeli chcesz, aby określony przedmiot ostatecznie przypadł konkretnej osobie, masz do dyspozycji zapis zwykły (zapisobierca będzie miał roszczenie o wydanie rzeczy do spadkobierców), zapis windykacyjny (zapisobierca nabędzie własność z chwilą otwarcia spadku – zapytaj notariusza) lub darowiznę mortis causa (skutki prawne darowizny ziszczą się z chwilą śmierci darczyńcy, ale umowa będzie ważna tylko wtedy, jeżeli nie zniweczy to procesu dziedziczenia, tj. przedmiot darowizny nie będzie wyczerpywał znacznej części spadku). Możesz również polecić bankowi dokonanie – po swojej śmierci – wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej (tzw. dyspozycja wkładem na wypadek śmierci – art. 56 ustawy Prawo bankowe).

Zachowek

Zstępni, małżonek lub rodzice spadkodawcy mogą być uprawnieni do zachowku, jeżeli pominięto ich w testamencie lub spadkodawca dokonał za życia darowizn uszczuplających masę spadkową. Jeżeli nie odpowiada Ci wizja Twoich najbliższych procesujących się po Twojej śmierci, odpowiednio zaprojektuj darowizny i dziedziczenie testamentowe (zapytaj adwokata, co zalicza się uprawnionym na zachowek). Jeżeli decydujesz się na darowizny na poczet przyszłego spadku (successio anticipata), możesz zawrzeć jednocześnie z obdarowanymi umowę o zrzeczenie się zachowku lub dziedziczenia w ogólności. W sytuacjach ekstremalnych w testamencie możliwe jest wydziedziczenie, czyli pozbawienie uprawnionego zachowku z powodu jego określonego nagannego postępowania.