Reklamacja: konsument i quasi-konsument

Za konsumenta uważa się osobę fizyczną („Jan Kowalski”) zawierającą umowę z przedsiębiorcą (inna osoba fizyczna albo np. spółka, prowadząca działalność gospodarczą), niezwiązaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Quasi-konsument to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zawiera z innym przedsiębiorcą umowę wprawdzie związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą, ale „z treści tej umowy wynika, że nie ma ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej”.

Przykład: jednoosobowa firma budowlana nabywa w sklepie ekspres do kawy z przeznaczeniem do firmowego biura. Ta sama firma nie będzie już traktowana jak konsument, kiedy nabywa w hurtowni materiały budowlane.

Nowe zasady nie dotyczą umów pomiędzy dwoma „zwykłymi” przedsiębiorcami ani umów zawieranych w tzw. obrocie powszechnym (gdy umowa nie dotyczy działalności gospodarczej żadnej ze stron). W tych sytuacjach nadal będziemy stosować przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi.

Jeśli potrzebujesz porady prawnej dot. reklamacji jako quasi-konsument zapraszam do mojej Kancelarii Adwokackiej w Toruniu specjalizującej się w sprawie reklamacji i rękojmi.

Rękojmia czy brak zgodności towaru z umową?

W przypadku wady prawnej albo jakiejkolwiek wady nabytej nieruchomości w dalszym ciągu zastosowanie będą miały przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi. Natomiast reklamacje dotyczące rzeczy ruchomych konsumenci i quasi-konsumenci od 1 stycznia 2023 r. muszą opierać na tzw. braku zgodności towaru z umową. Właściwe przepisy znajdują się w ustawie z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.

Ile czasu na reklamację towaru w 2023 r.?

Co do zasady przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową istniejący w chwili jego dostarczenia i ujawniony w ciągu dwóch lat od tej chwili. Czyli tak, jak było to dotychczas w ramach rękojmi. Różnica? Roszczenia konsumenta powstałe w ciągu rzeczonych dwóch lat przedawniały się z upływem roku.

Aktualnie roszczenia będą ulegały przedawnieniu na zasadach ogólnych, a zatem w terminie 6-letnim. Oznacza to, że w ekstremalnych przypadkach sprzedawca będzie musiał liczyć się z odpowiedzialnością nawet 8 lat po wydaniu rzeczy kupującemu.

W sądzie konsumentowi będzie łatwiej niż dotychczas. Na podstawie ustawy o prawach konsumenta domniemywa się, że brak zgodności towaru z umową, który ujawnił się przed upływem dwóch lat od chwili dostarczenia towaru, istniał w chwili jego dostarczenia, o ile nie zostanie udowodnione inaczej lub domniemania tego nie można pogodzić ze specyfiką towaru lub charakterem braku zgodności towaru z umową.

Do końca 2022 r. w ramach rękojmi, na podstawie kodeksu cywilnego, domniemywano, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili wydania rzeczy kupującemu, jeżeli ta wada została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy.

Jakie prawa przysługują w sytuacji braku zgodności towaru z umową?

Żądanie naprawy lub wymiany towaru albo oświadczenie o obniżeniu ceny, a nawet odstąpienie od umowy.

Konsument będzie mógł złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpić od umowy, dopiero gdy sprzedawca odmówił albo nie zdołał przywrócić towaru do stanu zgodnego z umową. Będzie to możliwe od razu, gdy „brak zgodności towaru z umową jest na tyle istotny, że uzasadnia obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy” bez uprzedniego żądania naprawy lub wymiany (cokolwiek to znaczy…).

Konsument nadal nie może odstąpić od umowy, jeżeli brak zgodności towaru z umową jest nieistotny. Domniemywa się jednak, że brak zgodności towaru z umową jest istotny. W procesie sądowym to pozwany przedsiębiorca – sprzedawca będzie musiał udowodnić, że jest inaczej.

Dotychczas sprzedawca był zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Dzisiaj, aby tak się stało, konsument, najpóźniej w chwili zawarcia umowy, powinien zostać wyraźnie poinformowany, że konkretna cecha towaru odbiega od wymogów zgodności z umową. Konsument musi również „wyraźnie i odrębnie” zaakceptować brak konkretnej cechy towaru.

Ile czasu ma sprzedający na odpowiedź na reklamację?

Jak było do tej pory? Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważano, że żądanie to uznał za uzasadnione.

Obecnie na podstawie ustawy o prawach konsumenta przedsiębiorca jest obowiązany udzielić odpowiedzi na reklamację konsumenta w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania – na papierze lub innym trwałym nośniku. Jeżeli przedsiębiorca nie udzielił odpowiedzi na reklamację w terminie, uważa się, że uznał reklamację. Dzisiaj reklamacja konsumenta nie musi już zawierać szczegółowego żądania.

Quasi-konsumenci w 2023 r.

Opisane powyżej nowe zasady dotyczą także jednoosobowych firm, które nabywają towar w bezpośrednim związku z ich działalnością gospodarczą, ale zawierana umowa nie ma dla nich charakteru zawodowego. Do końca 2022 r. sprzedający w umowie zawieranej z takim quasi-konsumentem mógł wyłączyć lub ograniczyć rękojmię za wady. Jak ta kwestia przedstawia się w obecnym stanie prawnym?

Zgodnie z ustawą o prawach konsumenta do quasi-konsumentów stosuje się jej przepisy art. 27-38 oraz 43a-43q. Nie stosuje się natomiast art. 7, zgodnie z którym nie można zrzec się praw przyznanych w ustawie. Wygląda na to, że umowa zawarta przez quasi-konsumenta – mniej korzystna dla niego niż postanowienia ustawy – będzie wciąż ważna i skuteczna.

W sprawie reklamacji konsumenta pomoże adwokat

W razie pytań lub wątpliwości zapraszam do kontaktu z moją kancelarią adwokacką w Toruniu. W przypadku niezgodności towaru z umową każda ze stron umowy sprzedaży może skorzystać z porady prawnej, uzyskać projekt pisma albo zlecić prowadzenie sprawy w sądzie.