Kto i jak odpowiada za wspólny kredyt?

Jako dłużnicy banku za spłatę kredytu ponosicie najpewniej odpowiedzialność solidarną. Co to oznacza? Bank ma otrzymać swoje pieniądze – nieważne od kogo. Bank może żądać zapłaty od wszystkich kredytobiorców lub od każdego z nich z osobna, a zapłata przez któregokolwiek z kredytobiorców zwalnia z tego obowiązku pozostałych.

W praktyce bank ma dostęp do majątku osobistego każdego z Was oraz do majątku wspólnego, jeżeli takowy istnieje. Komornik działający na rzecz banku prawdopodobnie zajmie kredytowaną nieruchomość, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby jednocześnie zajął np. oszczędności na rachunku bankowym – wspólne lub zgromadzone tylko przez jednego z kredytobiorców.

Spłaciłem wspólny kredyt – na co mogę liczyć?

Jako współdłużnik solidarny spłaciłaś/eś część kredytu? Co do zasady możesz żądać od drugiego kredytobiorcy zwrotu połowy kwoty przekazanej bankowi. W kancelarii adwokackiej dowiesz się o tym więcej na hasło „regres”. Roszczenie regresowe będzie przysługiwać wtedy, gdy spłata została dokonana przez jednego z kredytobiorców ze środków pochodzących z jego majątku osobistego, nie ze wspólnej kasy. Zwróć na to szczególną uwagę, jeżeli jesteście po ślubie i nie zawieraliście umowy małżeńskiej majątkowej (intercyzy).

Nie będzie regresu, jeżeli samodzielnie spłacasz kredyt z pobieranego przez siebie wynagrodzenia za pracę lub dochodów z działalności zarobkowej – chociażby wpływały one na konto, którego jesteś wyłącznym posiadaczem. Tego typu składniki majątkowe wchodzą bowiem w skład majątku wspólnego.

Co zrobić gdy sam muszę spłacać wspólny kredyt?

Jak zatem zadbać o swoje interesy, gdy jesteś zmuszona/y samodzielnie ponosić ciężar kredytu? Na spłatę przeznaczaj środki z majątku osobistego (np. oszczędności sprzed małżeństwa, otrzymana darowizna) albo doprowadź do powstania rozdzielności majątkowej. Można osiągnąć to umową w formie aktu notarialnego albo w procesie przed sądem. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej (art. 52 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Warto rozważyć również alimenty od drugiego małżonka, nawet w czasie trwania małżeństwa (art. 27 k.r.o.).

Podział majątku albo zniesienie współwłasności w odniesieniu do kredytowanej nieruchomości nie będą prowadziły do podziału kredytu. Możecie wyjść ze współwłasności, ale bez udziału banku nie zmienicie swojego wspólnego zobowiązania. Tylko aneks do umowy kredytu albo nowy kredyt (z którego w istocie zostanie spłacony „stary” kredyt) sprawi, że jeden z kredytobiorców zostanie zwolniony z długu w sensie prawnym. Oczywiście kredytobiorcy podczas podziału nieruchomości mogą umówić się, że jeden z nich będzie samodzielnie spłacał kredyt.

Drugi kredytobiorca nadal pozostanie dłużnikiem banku, a jeżeli bank zażąda od niego zapłaty, będzie miał roszczenie do współdłużnika, który zobowiązał się do spłacania kredytu (art. 392 kodeksu cywilnego). Prawnik – specjalista może zaproponować treść takiej umowy, a w szczególności zabezpieczenia chroniące kredytobiorcę, który nie otrzymał na własność kredytowanej nieruchomości i nie zobowiązał się do spłacania kredytu.

Pamiętaj, że w każdej sytuacji w której masz wątpliwości, obawiasz się swojej sytuacji prawnej możesz skorzystać z porady prawnej w mojej Kancelarii Adwokackiej w Toruniu.

Kredyt a sprzedaż domu

Tak, nieruchomość obciążoną hipoteką na zabezpieczenie kredytu można zbyć na rzecz innych osób bez uprzedniej spłaty całego kredytu. Zbywcy – kredytobiorcy nadal będą odpowiedzialni za spłatę kredytu. Nabywcy również będą odpowiadać z tytułu kredytu, ale ich odpowiedzialność ograniczy się tylko do nabytej nieruchomości.

Przysługuje Ci roszczenie regresowe w związku ze spłatą kredytu? Uważaj na przedawnienie. Jeżeli będzie się toczyć sądowe postępowanie o podział majątku albo zniesienie współwłasności, koniecznie podnieś to roszczenie przed sądem. Po uprawomocnieniu się orzeczenia nie będzie to już możliwe w zakresie rat spłaconych do tej pory.

Czy kredyt hipoteczny obniża jego wartość?

Czy hipoteka obciążająca nieruchomość obniża jej wartość ustalaną w postępowaniu przed sądem? Najpierw uwaga – suma hipoteki wpisana w dziale IV księgi wieczystej jest tutaj nieistotna, liczy się aktualna wysokość zadłużenia (saldo kredytu). Odpowiedź na pytanie brzmi: co do zasady (już) nie. „Istotne powody” mogą jednak przemawiać za uwzględnieniem obciążenia hipotecznego przy ustalaniu wartości nieruchomości w sprawie o podział majątku wspólnego małżonków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 25 lipca 2019 r., sygn. III CZP 14/19, www.sn.pl).

I tak, sąd może ustalić wartość nieruchomości z uwzględnieniem obciążenia hipotecznego i co za tym idzie obniżyć spłatę należną dotychczasowemu współwłaścicielowi, np. wtedy, gdy tylko ten drugi z nich od dłuższego czasu spłacał kredyt i samodzielnie zajmował się nieruchomością.

Gdy w grę wchodzą duże pieniądze, naturalnie mogą pojawić się duże wątpliwości. Zapraszam do kontaktu z moją kancelarią adwokacką w Toruniu.

Zgodnie z nowymi przepisami, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia, pracodawca może wprowadzić:
– kontrolę trzeźwości pracowników;
– kontrolę pracowników na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu (mowa o narkotykach – środkach odurzających).

Kontrola (sposób jej przeprowadzania czy częstotliwość) nie może naruszać godności oraz innych dóbr osobistych pracownika.

Wprowadzenie kontroli, grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą i sposób przeprowadzania kontroli, w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli, czas i częstotliwość jej przeprowadzania, ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy.

W jaki sposób pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości?

O wprowadzeniu kontroli pracodawca informuje pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy nie później niż na 2 tygodnie przed rozpoczęciem jej przeprowadzania. Pracodawca może określić, że kontrola będzie dotyczyła poszczególnych grup pracowników albo wszystkich pracowników. Zatrudnienie nowego pracownika, który będzie należał do grupy osób kontrolowanych, wiąże się z obowiązkiem poinformowania go o możliwości przeprowadzania kontroli, przed dopuszczeniem do pracy. Pracodawca może również wprowadzić tzw. kontrolę prewencyjną, która nie będzie wymagała wystąpienia uzasadnionego podejrzenia odnośnie do stanu pracownika, lecz będzie miała na celu zapobieganie potencjalnym naruszeniom i poprawę bezpieczeństwa pracy. Jeżeli pracodawca nie wprowadzi odpowiednich regulacji, nie będzie w ogóle uprawniony do samodzielnego przeprowadzania badań pracowników.

Jak wygląda badanie trzeźwości w firmie?

Kontrola trzeźwości obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego za pomocą alkomatu – urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie (dokonującego pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu).

Badanie polega na stwierdzeniu braku obecności alkoholu w organizmie pracownika albo obecności alkoholu wskazującej na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości.

Przypomnijmy – zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi:
– stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do: 1) stężenia we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo 2) obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³;
– stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do: 1) stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu albo 2) obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm³.

Za równoznaczne ze stwierdzeniem braku obecności alkoholu w organizmie pracownika uznaje się przypadki, w których zawartość alkoholu nie osiąga lub nie prowadzi do osiągnięcia wartości właściwych dla stanu po użyciu alkoholu. Oznacza to, że nowelizacja nie wprowadziła zasady „zero tolerancji”. Jeżeli więc stan alkoholu we krwi pracownika nie przekracza właściwych wartości, pracodawca nie ma podstaw do odsunięcia pracownika od pracy.

Kontrola na obecność środków działających podobnie do alkoholu obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego i polega na nieinwazyjnym pobraniu próbek śliny i umieszczeniu ich w urządzeniu do oznaczania metodą immunologiczną środków działających podobnie do alkoholu, zgodnie z instrukcją obsługi tego urządzenia.

W sytuacji gdy:
a) kontrola wykaże obecność alkoholu w organizmie pracownika wskazującą na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości albo wykaże obecność w organizmie pracownika środka działającego podobnie do alkoholu,
b) zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu,
c) pracownik spożywał alkohol w czasie pracy albo zażywał środek działający podobnie do alkoholu w czasie pracy
– pracodawca jest zobowiązany nie dopuścić takiego pracownika do pracy. Informację dotyczącą podstawy niedopuszczenia pracownika do pracy przekazuje się pracownikowi do wiadomości.

Weryfikacja trzeźwości pracownika przez Policję

Na żądanie pracodawcy lub pracownika niedopuszczonego do pracy badanie stanu pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego – Policja. Organ ten przeprowadza badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego, a we wskazanych w ustawie okolicznościach zleca przeprowadzenie badania krwi lub w odniesieniu do środków działających podobnie do alkoholu – moczu pracownika.

W przypadku gdy wynik badania przeprowadzonego lub zleconego przez organ nie wskazuje na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości pracownika albo stan po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, okres niedopuszczenia pracownika do pracy jest okresem usprawiedliwionej nieobecności w pracy, za który pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Kontrola trzeźwości w pracy – 2023

Wprowadzenie kontroli pracowników wiąże się dla pracodawcy z dodatkowymi obowiązkami w zakresie przetwarzania danych osobowych. Zgodnie z nowymi przepisami pracodawca przetwarza informacje o dacie, godzinie, minucie badania oraz jego wyniku wskazującym na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości albo stan po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu i przechowuje te informacje w aktach osobowych pracownika przez okres nieprzekraczający roku od dnia ich zebrania.

Okres przechowywania informacji ulega wydłużeniu w następujących okolicznościach:
– w przypadku zastosowania kary upomnienia, kary nagany lub kary pieniężnej – do czasu uznania kary za niebyłą zgodnie z art. 113 Kodeksu pracy;
– w przypadku, w którym informacje mogą stanowić lub stanowią dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie prawa, a pracodawca jest stroną tego postępowania lub powziął wiadomość o wytoczeniu powództwa lub wszczęciu postępowania – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

W tym miejscu należy podkreślić, że ustawodawca wprowadził również zmianę w zakresie odpowiedzialności porządkowej pracowników. Przed wejściem w życie nowych przepisów art. 108 § 2 Kodeksu pracy stanowił, że kara pieniężna może zostać nałożona na pracownika m.in. za stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.

Obecnie katalog okoliczności uzasadniających nałożenie kary pieniężnej został rozszerzony.

Jeżeli masz pytania w zakresie szczegółowych zmian – skontaktuje się z moją kancelarią adwokacką z Torunia specjalizującą się w prawie karnym i prawie pracy.

Pracodawca może zastosować karę pieniężną za stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu lub spożywanie alkoholu lub zażywanie środka działającego podobnie do alkoholu w czasie pracy.

Nietrzeźwość w miejscu pracy – konsekwencje

Nietrzeźwy w czasie pracy pracownik musi liczyć się z utratą wynagrodzenia za czas swojej „niedyspozycji”, z uzasadnionym wypowiedzeniem jemu umowy o pracę, a nawet ze zwolnieniem dyscyplinarnym, tj. rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę z winy pracownika z powodu ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych.

Pracodawca, który dopuści do pracy pracownika znajdującego się w stanie po użyciu alkoholu, a więc będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, dopuszcza się wykroczenia zagrożonego karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł. W grę wchodzi także jego odpowiedzialność cywilna (odszkodowawcza) za szkody spowodowane przez nietrzeźwego pracownika.

W ekstremalnych sytuacjach pracodawca lub jego przedstawiciel mogą ponosić odpowiedzialność karną za przestępstwo nieumyślne, np. spowodowania śmierci, dla przykładu w sytuacji umożliwienia nietrzeźwemu pracownikowi pracy na wysokościach lub z użyciem niebezpiecznych narzędzi.

W dobie szybko zmieniających się przepisów każde przedsiębiorstwo, tym bardziej te zatrudniające pracowników, powinno korzystać z usług prawnika. Adwokat wyspecjalizowany w obsłudze przedsiębiorców pomoże wprowadzić zgodnie z prawem kontrolę trzeźwości pracowników. Zapraszam do kontaktu z moją kancelarią adwokacką w Toruniu po więcej wskazówek związanych z badaniem pracowników na zawartość alkoholu lub narkotyków w organizmie.

Jesteś ofiarą przestępstwa? Masz wiele praw i możliwości:

• Możesz złożyć ustne albo pisemne (polecam) zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do prokuratury. W Toruniu działają Prokuratura Okręgowa oraz Prokuratury Rejonowe Toruń Wschód i Toruń Centrum-Zachód.
• W przypadku czynów ściganych z oskarżenia prywatnego możesz od razu złożyć prywatny akt oskarżenia do sądu karnego. Mowa o zniesławieniu, znieważeniu, naruszeniu nietykalności cielesnej czy spowodowaniu lekkiego uszczerbku na zdrowiu („<7 dni”).
• Na każdym etapie sprawy możesz mieć pełnomocnika w osobie adwokata specjalizującego się w prawie karnym.
• Jesteś stroną postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę lub policję. Gdy sprawa trafi do sądu z aktem oskarżenia, możesz stać się oskarżycielem posiłkowym.
• W pewnych sytuacjach możesz „zamiast” prokuratora wnieść do sądu tzw. subsydiarny akt oskarżenia (nawet o przestępstwa ścigane z urzędu).
• Możesz składać wnioski dowodowe, brać udział w czynnościach procesowych (np. przesłuchaniach, oględzinach) oraz zapoznawać się z aktami sprawy i uzyskiwać ich kopie (także elektroniczne).
• Sąd skazując oskarżonego za przestępstwo może orzec m.in. zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonych albo zbliżania się do niego, a także nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym czy podanie wyroku do publicznej wiadomości.
• W toku postępowania karnego (na czas procesu) wobec podejrzanego/oskarżonego można zastosować środki zapobiegawcze, m.in. dozór polegający na zakazie zbliżania się lub kontaktowania z pokrzywdzonym.
• W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Swoje należności pokrzywdzony może dochodzić na drodze egzekucji komorniczej.
• Wcześniej prokurator lub sąd może ustanowić zabezpieczenie majątkowe na mieniu podejrzanego/oskarżonego, czyli zająć przysługujące sprawcy składniki majątkowe, aby zapewnić w przyszłości egzekucję odszkodowania lub zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego.
• Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
• Pokrzywdzony może wnosić zażalenia na wiele decyzji prokuratora lub sądu naruszające jego prawa. W szczególności może zaskarżyć odmowę wszczęcia dochodzenia/śledztwa albo postanowienie o umorzeniu postępowania.
• Pokrzywdzony może sprzeciwić się dobrowolnemu poddaniu się karze przez oskarżonego (zakwestionować warunki ugody sprawcy z prokuratorem).
• Pokrzywdzony, który został oskarżycielem posiłkowym, może wnosić o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, a następnie złożyć apelację do sądu drugiej instancji.
• W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu.

W razie pytań lub wątpliwości zapraszam do kontaktu z moją kancelarią adwokacką w Toruniu. Odpowiem na wszelkie pytani dot. darmowych porad prawnych.

Adwokat może udzielić porady, sporządzić projekt pisma, towarzyszyć podczas przesłuchania i reprezentować w postępowaniu karnym przed sądem, prokuratorem i policją.

Kiedy nagrywanie rozmów jest karalne? Odpowiada prawnik od spraw karnych

W dużym skrócie nagrywanie rozmów jest karalne wtedy, gdy ktoś uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej. Taka sytuacja może wystąpić, gdy dana osoba posługuje się urządzeniem podsłuchowym, aby nagrywać rozmowy osób trzecich bez ich zgody. Jak wskazuje prawnik od prawa karnego z Torunia Kodeks karny w art. 267 § 3 jasno określa, że osoba, która posługuje się takim urządzeniem, ażeby uzyskać informacje, do których nie jest uprawniona, podlega grzywnie, ograniczeniu wolności, a nawet karze pozbawienia wolności do lat 2. Takim urządzeniem może być podsłuch, dyktafon, a nawet smartfon z aplikacją umożliwiająca nagrywanie rozmów.

Jak podaje Kancelaria Adwokacka z Torunia, takiej samej karze podlega osoba, która co prawda sama nie nagrywa rozmowy, ale uzyskane w nielegalny sposób informacje ujawnia innym osobom. Jednak trzeba tu zaznaczyć, że sam fakt nielegalnego działania w celu uzyskania informacji przez osoby nieuprawnione nie powoduje ścigania takiej osoby z urzędu. Jest to przestępstwo ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Zasadne jest zatem pytanie, czy i w jakich warunkach nagrywanie rozmów może być legalne? Najlepiej, gdy w okolicznościach danej sprawy na to pytanie odpowie prawnik. Toruń to miejsce, gdzie bez problemu znajdziesz dobrego prawnika od spraw karnych.

Kiedy nagrywanie rozmowy jest legalne? 

Jak wyjaśnia prawnik od spraw karnych, żeby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba przeanalizować to, co stanowi art. 267 k.k. Przepis stanowi, że zachowanie sprawcy jest przestępstwem tylko wtedy, gdy nie jest on uprawniony do uzyskania informacji, które pojawiają się w trakcie rozmowy. Co to oznacza w praktyce?

Nagrywanie rozmowy przez osobę, która bierze udział w tej rozmowie, nie jest czynem zabronionym. Wobec tego zgodnie z prawem karnym można nagrywać własne rozmowy z innymi osobami, nawet wtedy, gdy nie są one świadome tego, że taka rozmowa jest nagrywana. Dotyczy to zarówno rozmów twarzą w twarz, jak i rozmów telefonicznych, które można nagrywać, na przykład za pomocą specjalnej aplikacji w smartfonie. Takie nagranie może później posłużyć do obrony przed niezasadnym zarzutem lub do dochodzenia roszczeń w postępowaniu sądowym. W ocenie legalności takiego nagrania może Ci pomóc prawnik od prawa karnego z Torunia.

Nagrywanie rozmów a odpowiedzialność

Trzeba natomiast pamiętać, że nagrywanie rozmów może rodzić konsekwencje na gruncie prawa cywilnego. Chodzi tutaj o naruszenie dóbr osobistych. Jednak w niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy dotyczy to ochrony własnych praw i interesów, można mówić o tym, że takie działanie jest usprawiedliwione i przez to legalne również w kontekście odpowiedzialności cywilnoprawnej.

Czy nagrywanie rozmów może stanowić dowód w sprawie?

W niektórych przypadkach nagrywanie rozmów może dostarczyć kluczowych dowodów, które mogą doprowadzić do skazania lub uniewinnienia. Takie nagranie stanowi co do zasady dowód dopuszczalny w postępowaniu sądowym. Jednak trzeba pamiętać, że sąd musi mieć pewność, że takie nagranie nie zostało w jakiś sposób zmodyfikowane. W przeciwnym razie może stwierdzić, że jest to dowód niewiarygodny. Jeśli nie wiesz, jak przedstawić posiadane przez siebie dowody, aby sąd mógł je przeprowadzić i ocenić jako wiarygodne, to przed rozprawą sądową pomoże Ci Adwokat. Toruń jest miastem, gdzie znajduje się niejedna Kancelaria Adwokacka od prawa karnego.

Waloryzacja sądowa.

Zasadą jest, że spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 358¹ § 1 kodeksu cywilnego). Jednakże w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie (§ 3). Nie masz takiego komfortu, jeżeli prowadzisz firmę: z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa (§ 4).

Jesteś przedsiębiorcą, nie chcesz chodzić do sądu lub chcesz chronić się przed każdą, a nie tylko „istotną” zmianą siły nabywczej pieniądza? Powinieneś zawrzeć w umowie klauzulę waloryzacyjną. Umowa powinna określać częstotliwość, wysokość (np. poprzez odesłanie do konkretnego wskaźnika) oraz procedurę waloryzacji.

Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy (art. 357¹ kodeksu cywilnego).

Klauzula rebus sic stantibus, którą wyraża ten przepis, ochroni tylko przed najpoważniejszymi, wyjątkowymi, normalnie niespotykanymi zdarzeniami, np. hiperinflacją lub rażącym wzrostem cen – dajmy na to materiałów budowlanych – spowodowanym nagłym i głębokim kryzysem gospodarczym, niezapowiadaną zmianą prawa podatkowego, stawek celnych etc.

W celu skorzystania z klauzuli rebus sic stantibus najbezpieczniej będzie wytoczyć powództwo – wnieść pozew przeciwko drugiej stronie (jeżeli się nie dogadacie). Niektórzy dopuszczają również możliwość oczekiwania na pozwanie przez drugą stronę i podniesienie w odpowiedzi na pozew zarzutu opartego na tej klauzuli.

W przypadku zagadnień dot. prawa cywilnego zachęcam do kontaktu. Prawo Cywilne jest jedną ze specjalizacji w prowadzonej przeze mnie Kancelarii Adwokackiej w Toruniu.

Zmiana warunków umowy w obliczu inflacji

Zawarłeś umowę o dzieło lub umowę o roboty budowlane jako przyjmujący zamówienie (wykonawca) z wynagrodzeniem ryczałtowym? Zgodnie z art. 632 § 2 k.c. (stosowanym w drodze analogii także do umów o roboty budowlane) jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby Tobie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. To może być rozwiązanie na nagły, zaskakujący i rażący wzrost cen materiałów.

Prowadzisz działalność handlową? Zawierasz długoterminowe umowy z danym kupującym? Unikaj określania jednej, „sztywnej” ceny Twojego towaru na cały okres planowanej współpracy.

Poniosłeś szkodę majątkową? Znasz obecny koszt jej usunięcia? Obawiasz się, że w przyszłości za taką kwotę nie naprawisz już w całości szkody? Pamiętaj, że zgodnie z art. 363 § 2 k.c. jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być co do zasady ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania (wniesienia pozwu, orzekania przez sąd).

Udzielasz pożyczki? Pamiętaj, że określone w umowie odsetki również mogą spełniać funkcję waloryzacyjną.

Wpływ inflacji na zachowek

Należy ci się zachowek? Wartość przedmiotu darowizny doliczanej do spadku oblicza się według stanu przedmiotu z chwili dokonania darowizny, a według aktualnych cen – z chwili ustalania zachowku (art. 995 § 1 k.c.). Wartość przedmiotów spadkowych na potrzeby ustalenia zachowku również ustala się, biorąc pod uwagę aktualne ceny, a nie ceny z chwili śmierci spadkodawcy.

Inflacja a alimenty

Pobierasz alimenty? Ustalona niegdyś kwota świadczenia przez wzrost cen nie pozwala na zaspokojenie Twoich potrzeb? Masz prawo do żądania przed sądem zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego (podwyższenia alimentów) z powodu zmiany stosunków (art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Pamiętaj jednak, że powszechny wzrost cen dotyczy również obowiązanego do zapłaty alimentów. Alimenty zostaną podwyższone, jeżeli bieżące dochody obowiązanego i wartość jego majątku „nadążają” za cenami (odpowiednio wzrosły wraz z cenami na rynku).

Adwokat od prawa Cywilnego w Toruniu

W przypadku potrzeby porady prawnej, analizy umowy czy innych działań zachęcam do Kontaktu z moją kancelarią adwokacką w Toruniu.

Do czego służy skarga pauliańska?

Twój dłużnik dokonuje czynności prawnej z osobą trzecią, np. zawiera umowę, a osoba trzecia uzyskuje w ten sposób korzyść majątkową (coś trafia do jej majątku, np. własność darowanej nieruchomość). Wszystko odbywa się z pokrzywdzeniem wierzyciela, czyli w wyniku czynności dłużnik staje się niewypłacalny lub jego niewypłacalność jeszcze się pogłębia. Dłużnik ma przy tym świadomość, że powoduje lub pogłębia swoją niewypłacalność, a osoba trzecia również zdaje sobie z tego sprawę albo wprawdzie o tym nie wie, ale powinna powziąć taką wiedzę, gdyby tylko dochowała należytej staranności wymaganej przy tego typu transakcjach.

W procesie ze skargi pauliańskiej pozywa się wyłącznie osobę trzecią z żądaniem uznania czynności prawnej za bezskuteczną w stosunku do powoda-wierzyciela. Uprawomocnienie się wyroku uwzględniającego powództwo wprowadza z korzyścią dla wierzyciela fikcję, jakby do kwestionowanej czynności nigdy nie doszło. W praktyce po wygranej skardze pauliańskiej wierzyciel może np. skierować egzekucję – nadal przeciwko swojemu dłużnikowi – do nieruchomości darowanej przez dłużnika osobie trzeciej (jakby ta wciąż należała do dłużnika).

A gdy przedmiotem czynności prawnej są pieniądze?

Czasem z majątku dłużnika wypływa nie namacalny przedmiot, a pewna suma pieniężna. Bez obaw o ewentualną skargę pauliańską: zapłata sumy pieniężnej jest czynnością prawną, a nawet umową (A. Szpunar, Charakter prawny wykonania zobowiązania, Rejent 1998, nr 5 [85], s. 13). Interesująco wygląda w takim wypadku egzekucja należności wierzyciela, który wygrał proces ze skargi pauliańskiej. Mianowicie, uzyskuje on dostęp do całego majątku osoby trzeciej:

Trudności w stosowaniu art. 532 KC w przypadkach, w których przedmiotem czynności dłużnika są pieniądze lub inne rzeczy zamienne, nie uzasadniają formułowanego przez pozwanego wniosku o niedopuszczalności wystąpienia w tych przypadkach z akcją pauliańską. Założenia leżące u podstaw przepisów o akcji pauliańskiej są w pełni aktualne także we wszystkich tych przypadkach, w których w wyniku rozporządzenia przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli pieniędzmi lub innymi rzeczami zamiennymi dochodzi do ich zmieszania z takimi samymi składnikami majątku osoby trzeciej. Byłoby całkowicie niezrozumiałe w świetle tych założeń, dlaczego ochrona udzielana wierzycielowi w drodze akcji pauliańskiej obejmowałaby np. dokonaną przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli darowiznę, ze skutkiem rozporządzającym, obrazu o określonej wartości, a nie obejmowałaby dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli darowizny, ze skutkiem rozporządzającym, pieniędzy w ilości odpowiadającej tej wartości – tylko dlatego, że jej przedmiotu nie można już zidentyfikować w majątku osoby trzeciej. Wspomniane trudności w stosowaniu art. 532 KC w przypadkach, w których przedmiotem czynności dłużnika są pieniądze lub inne rzeczy zamienne, powinny więc skłaniać nie do wnioskowania o niedopuszczalności akcji pauliańskiej w tych przypadkach, lecz do dostosowania skutków uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną względem wierzyciela do specyfiki tych przypadków. Należy mianowicie przyjąć, zgodnie z postulatami wysuwanymi w doktrynie, że w tych przypadkach wierzyciel jest uprawniony do prowadzenia w następstwie wyroku pauliańskiego egzekucji z całego majątku osoby trzeciej

wyrok Sądu Najwyższego z 25 października 2012 r., sygn. I CSK 139/12

Kiedy osoba trzecia „uzyskuje korzyść majątkową”?

Gdy jakieś prawo majątkowe trafia do jej majątku. Z korzyścią majątkową po stronie osoby trzeciej w rozumieniu art. 527 k.c. mamy do czynienia niezależnie od świadczenia wzajemnego, przekazanego dłużnikowi przez osobę trzecią. Może w ogóle go nie być (darowizna), może być w pełni ekwiwalentne (sprzedaż za cenę rynkową) albo zaniżone (sprzedaż w „okazyjnej” cenie). Korzyścią majątkową w rozumieniu art. 527 KC jest nabycie przez osobę trzecią prawa majątkowego, przedstawiającego pewną wartość, przy czym drugorzędne znaczenie ma cena nabycia (wyrok SA w Gdańsku z 22 kwietnia 2015 r., V ACa 860/14).

Czynność prawna dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela

Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (art. 527 § 2 k.c.).

Czy sprzedaż za cenę odpowiadającą wartości rynkowej może pokrzywdzić wierzycieli sprzedającego? Tak, jeżeli otrzymane przez sprzedającego dłużnika pieniądze nie posłużą do zaspokojenia wszystkich jego wierzycieli. Czynność prawna nie musi być jedyną przyczyną niewypłacalności. Nie chodzi również o to, aby czynność prawna bezpośrednio poprzedzała stan niewypłacalności i pociągała go za sobą niejako automatycznie. Przewidziane w art. 527 § 2 KC powiązanie pomiędzy czynnością prawną dłużnika i stanem jego niewypłacalności (lub powiększeniem niewypłacalności) nie można ujmować jako kauzalnego związku adekwatnego w rozumieniu art. 361 § 1 KC właściwego w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej. Wystarczy tu bowiem zwykłe wykazanie tego, że zaskarżona czynność spowodowała rezultat w postaci niewypłacalności dłużnika lub powiększyła taką niewypłacalność (wyrok SN z 22 października 2004 r., II CK 128/04, Legalis 67330). Dla przykładu, dojdzie do pokrzywdzenia wierzycieli w sytuacji, gdy dłużnik otrzymał od osoby trzeciej kwotę 100 tysięcy złotych za nieruchomość wartą 100 tysięcy złotych, ale pieniądze dłużnik spożytkował na własne potrzeby zamiast zaspokoić wierzycieli. Sprzedaż spowodowała niewypłacalność dłużnika w ten sposób, że bez niej (test sine qua non) w majątku dłużnika nadal znajdowałaby się nieruchomość, do której wierzyciele mogliby skierować egzekucję (bez omawianej sprzedaży dłużnik nie upłynniłby swojego majątku i nie miałby możliwości „trzymania go z dala” od wierzycieli). Oczywiście skarga pauliańska zostanie uwzględniona, jeżeli w procesie przed sądem zostanie wykazana zła wiara kupującego.

Dłużnik dokonał kilku podejrzanych czynności prawnych. Wskutek której z nich stał się niewypłacalny?

Czasami dłużnik wyzbywa się majątku sukcesywnie, kilkoma następującymi po sobie czynnościami prawnymi. W procesie ze skargi pauliańskiej nie trzeba jednak badać, czy dłużnik stał się niewypłacalny dopiero po piątej darowiźnie, czy już po pierwszej lub trzeciej z nich. Mogło być również tak, że dłużnik – dzisiaj już niewypłacalny – przed kilkoma laty zbył wartościowy składnik swojego majątku, a w tym czasie dysponował innym mieniem, wystarczającym na zaspokojenie wierzycieli. Powód sięgający po skargę pauliańską nie musi udowodnić powstania niewypłacalności już z chwilą dokonania kwestionowanej czynności prawnej. Kwestię, czy czynność prawna dłużnika krzywdzi wierzyciela, ocenia się według chwili jej zaskarżenia, a nie dokonania tej czynności (Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2014, s. 33). W orzecznictwie słusznie podkreśla się, że niewypłacalność dłużnika jest badana nie w chwili dokonania czynności prawnej, a w chwili wystąpienia przez wierzyciela z żądaniem bezskuteczności. Przesłanki warunkujące uwzględnienie żądania powoda powinny być spełnione w chwili orzekania (art. 316 § 1 KPC). W konsekwencji niewypłacalność musi istnieć w momencie, gdy wierzyciel poszukuje ochrony. Wynika to z samej istoty akcji pauliańskiej (M. Pyziak-Szafnicka [w:] A. Olejniczak [red.], System Prawa Prywatnego. Tom VI. Prawo zobowiązań – część ogólna, Warszawa 2014, s. 1650; por. również powołana tamże literatura). W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż o uwzględnieniu powództwa pauliańskiego rozstrzyga nie chwila powstania pokrzywdzenia, lecz okoliczność, czy istnieje ono w chwili orzekania. Wynika to z samej istoty skargi pauliańskiej (wyrok SN z 15 czerwca 2005 r., IV CK 806/04, Legalis 254342; por. również wyrok SN z 29 czerwca 2004 r., II CK 367/03, Legalis 75483; wyrok SN z 23 lipca 2003 r., II CKN 299/01, Legalis 281507; wyrok SN z 22 marca 2001 r., V CKN 280/00, Legalis 292009).

Za co ponosi odpowiedzialność biuro podróży?

Przede wszystkim za tzw. niezgodności, czyli niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług turystycznych objętych imprezą turystyczną. Treść zobowiązania touroperatora wyznacza umowa, przedstawiane wcześniej broszury (katalogi, foldery), cel społeczno-gospodarczy zobowiązania, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.

Organizator turystyki ponosi odpowiedzialność za wykonanie usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, bez względu na to, czy usługi te mają być wykonane przez organizatora turystyki, czy przez innych dostawców usług turystycznych (art. 48 ust. 1 ustawy).

Koronawirus a niezgodności
Panująca od marca 2020 r. pandemia nie może usprawiedliwiać niedostępności w miejscu docelowym niektórych atrakcji, do zapewnienia których biuro podróży zobowiązało się w umowie (zawartej po marcu 2020 r.), chyba że konkretne obostrzenia wpływające na niemożliwość wykonania umowy wprowadzono nagle, w okresie od zawarcia do wykonania umowy. Ograniczenia związane z COVID-19 są od dłuższego czasu znane organizatorom turystyki, zatem klient powinien być już w umowie informowany o rzeczywistym zakresie usług.

Innymi słowy, biuro podróży powinno na bieżąco aktualizować informacje i oferować jedynie dostępne atrakcje i usługi. Nieuczciwe byłoby oferowanie konsumentowi możliwości korzystania np. z 4 hotelowych restauracji, wymagając jednocześnie od klienta, że ten domyśli się i zaakceptuje fakt, iż 2 z nich są zamknięte z powodu covidowych protokołów.

Jakiej kwoty mogę się domagać?
Podróżnemu przysługuje obniżka ceny za każdy okres, w trakcie którego stwierdzono niezgodność, a także odszkodowanie lub zadośćuczynienie za poniesione szkody lub krzywdy, których doznał w wyniku niezgodności. Ustalając wysokość należnego obniżenia ceny, sądy często posiłkują się tzw. tabelą frankfurcką. Tutaj sprawdzisz, na jaki zwrot uiszczonej ceny możesz liczyć. Nie zapominaj o zadośćuczynieniu za zmarnowany urlop, czyli krzywdę (szkodę niemajątkową) doznaną w wyniku nieosiągnięcia satysfakcji z zaplanowanego wypoczynku oraz zakupionej imprezy turystycznej. Adwokat, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy oraz ryzyko procesowe, zasugeruje wysokość żądanego w pozwie zadośćuczynienia.

Przed którym sądem będzie toczyć się sprawa?
Powód może wybierać pomiędzy sądem właściwym miejscowo dla siedziby biura podróży (ujawnionej w KRS), a tym właściwym dla miejsca, w którym zawarto umowę.

Warto, aby każdy uprawniony wniósł swój osobny pozew. Dzięki temu jego towarzysze podróży będą mogli wystąpić w sprawie w charakterze świadków (a nie pozostałych stron). Sąd nie zawsze chętnie przeprowadza dowód z przesłuchania stron, ponieważ jest to dowód o charakterze subsydiarnym (art. 299 kodeksu postępowania cywilnego).

Ile wynosi opłata sądowa, wnoszona przez powoda razem z pozwem?
Zależy od tego, jakiej kwoty żądasz: do 500 złotych – 30 złotych; ponad 500 złotych do 1500 złotych – 100 złotych; ponad 1500 złotych do 4000 złotych – 200 złotych; ponad 4000 złotych do 7500 złotych – 400 złotych; ponad 7500 złotych do 10 000 złotych – 500 złotych; ponad 10 000 złotych do 15 000 złotych – 750 złotych; ponad 15 000 złotych do 20 000 złotych – 1000 złotych. Przy żądaniach powyżej 20 000 złotych pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu.

Ile zapłacę adwokatowi za prowadzenie sprawy?
To kwestia bardzo indywidualna. Wiadomo jednak, że w przypadku wygranej sprawy od strony przeciwnej będzie można domagać się zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa adwokackiego (co do zasady) w wysokości: przy wartości przedmiotu sporu do 500 złotych – 90 złotych; powyżej 500 złotych do 1500 złotych – 270 złotych; powyżej 1500 złotych do 5000 złotych – 900 złotych; powyżej 5000 złotych do 10 000 złotych – 1800 złotych; powyżej 10 000 złotych do 50 000 złotych – 3600 złotych.

W pierwszej kolejności należy wystosować pisemną reklamację – wezwanie do zapłaty, a także zabezpieczyć dowody: fotografie, nagrania, dane teleadresowe świadków.

Być może zajdzie konieczność osobistego stawiennictwa na rozprawie w sądzie. W dobie pandemii popularne są jednak rozprawy zdalne, a w wyniku nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego sąd może dopuścić dowód z zeznań świadków na piśmie. Nad całym postępowaniem – po udzieleniu jemu pełnomocnictwa – może czuwać Twój adwokat, do którego będzie kierowana wszelka korespondencja w sprawie.

W przypadku pytań zapraszam do kontaktu z moją Kancelarią adwokacką w Toruniu w celu uzyskania analizy konkretnego problemu z biurem podróży.

W pewnych sytuacjach warto, aby małżonek niewinny rozkładu pożycia jednak postawił na swoim i uzyskał wyrok rozwodowy, stwierdzający winę strony przeciwnej. Może okazać się to dla niego bardzo korzystne pod względem finansowym:

Wyłączna wina drugiej strony i istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego w wyniku rozwodu (np. gdy małżonek winny przekazywał więcej środków do wspólnego budżetu lub rodzina funkcjonowała w oparciu o składniki jego majątku osobistego) daje niewinnemu podstawę do żądania alimentów (już w postępowaniu rozwodowym). Co bardzo istotne, obowiązek dostarczania przez rozwiedzionego małżonka, który został uznany za winnego rozkładu pożycia, środków utrzymania drugiemu rozwiedzionemu małżonkowi, nie wygasa wskutek upływu czasu.

Rozwód z orzeczeniem o winie strony przeciwnej może przynieść także pewne korzyści na gruncie późniejszego postępowania o podział majątku wspólnego. Zasadą jest, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku (art. 43 § 1 i 2 k.r.o.). Wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego nie przesądza sama w sobie o istnieniu „ważnych powodów” przemawiających za ustaleniem nierównych udziałów w majątku wspólnym, jednakże może przechylić szalę na rzecz takiego rozstrzygnięcia:

Małżeństwo istnieje, dopóki nie uprawomocni się wyrok rozwodowy. Do tego czasu strony postępowania rozwodowego nadal są małżonkami, w związku z czym mogą po sobie dziedziczyć na podstawie ustawy. Małżonek jest jednak wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Wyłączenie małżonka winnego rozkładu pożycia od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem; termin do wytoczenia powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku (śmierci spadkodawcy), nie więcej jednak niż jeden rok od otwarcia spadku (art. 940 § 1 i 2 kodeksu cywilnego).

Swoje stanowisko w procesie rozwodowym najlepiej skonsultować z adwokatem (i to jak najszybciej). Profesjonalny pełnomocnik dostrzeże szanse i wskaże ryzyka, których należy unikać, a kiedy będzie to wskazane, zaproponuje stronie ugodowe zakończenie sprawy.

Wyrok łączny – o co chodzi?

Sprawca kilku przestępstw – pod pewnymi warunkami – powinien ponieść za nie tylko jedną karę, tzw. karę łączną. Może zdarzyć się tak, że wobec sprawcy należałoby orzec karę łączną, ale przestępstwa zostały osądzone w kilku różnych postępowaniach, które zakończyły się skazaniem i wymierzeniem tylko kary jednostkowej („zwykłej” kary za jedno przypisane przestępstwo). W takiej sytuacji wszczyna się następnie postępowanie o wydanie wyroku łącznego, w którym na podstawie kar jednostkowych sprawcy wymierza się karę łączną (jeżeli zachodzą ku temu warunki). Na ogół połączenie kar jednostkowych węzłem kary łącznej jest korzystne dla skazanego. Sąd wymierza karę łączną w granicach powyżej najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. W praktyce kara łączna najczęściej prowadzi do skrócenia odsiadki. Alternatywą jest bowiem wykonanie po kolei wszystkich kar jednostkowych.

Nasza sprawa

Sprawy o wydanie wyroku łącznego nie są łatwe. Przepisy regulujące karę łączną zawsze sprawiały wiele problemów, a do tego w ostatnich latach często się zmieniały. W naszej sprawie Sąd Rejonowy wymierzył karę łączną na podstawie tylko niektórych kar jednostkowych orzeczonych uprzednio wobec skazanego. Sąd Rejonowy wskazał, że nie połączył części kar jednostkowych, ponieważ miały one zostać wymierzone za przestępstwa popełnione w trakcie odbywania innej kary, w tym wypadku ograniczenia wolności. Istotnie, przepisy przewidywały taką przesłankę negatywną kary łącznej, jednakże w omawianym przypadku skazany nigdy nie rozpoczął wykonywania kary ograniczenia wolności (nie przystąpił do pracy na cele społeczne).

Z wyrokiem łącznym zetknęliśmy się po raz pierwszy, gdy był już od dawna prawomocny. Jego uzasadnienie wzbudziło nasze podejrzenia, zatem postanowiliśmy sprawdzić, czy i kiedy skazany rozpoczął odbywanie kary ograniczenia wolności, a gdy uzyskaliśmy potwierdzenie, że nic podobnego nie miało miejsca, wystąpiliśmy z wnioskiem do podmiotów uprawnionych do wniesienia tzw. kasacji nadzwyczajnej – ponieważ upłynął już termin do wniesienia kasacji przewidziany dla skazanego. Prokurator Generalny, a także Rzecznik Praw Obywatelskich może wnieść kasację od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie (art. 521 § 1 k.p.k.). 30-dniowego terminu do wniesienia kasacji nie stosuje się do kasacji wnoszonej przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka (art. 524 § 2 k.p.k.).

Kasację wniósł Prokurator Generalny. Sąd Najwyższy uchylił wyrok łączny i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W rozpoznawanej na nowo sprawie powinien zapaść wyrok łączny, który obejmie więcej skazań jednostkowych, przez co skazany może liczyć na jeszcze większą korzyść (dodatkowe skrócenie łącznego pobytu w zakładzie karnym).

Oddajmy głos Sądowi Najwyższemu, który potwierdził, że rozpoczęcie wykonywania (odbywania) kary ograniczenia wolności następuje w ściśle określonym przepisami momencie, a nie z chwilą samego uprawomocnienia się wyroku skazującego lub z dniem skierowania tego wyroku do wykonania:

Pod pojęciem „wykonywania kary” rozumieć należy jej faktyczne odbywanie, a nie jedynie powstanie formalnego obowiązku, wynikającego ze skierowania wyroku do wykonania. W odniesieniu do kary ograniczenia wolności kwestia ta była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Podkreślając, że na gruncie przepisu art. 85 § 3 k.k. pojęcie „odbywania kary” musi być rozumiane dosłownie, Sąd Najwyższy stwierdził, że przeszkoda określona w tym przepisie nie zaistnieje w stosunku kary wprowadzonej do wykonania, jeżeli w chwili popełnienia kolejnego przestępstwa przez skazanego, nie jest ona przez niego odbywana (postanowienie z dnia 13 czerwca 2019 r., III KK 251/18). W tej perspektywie początek odbywania kary ograniczenia wolności wyznaczany jest na podstawie kryterium, o którym mowa w art. 57a § 1 k.k.w. Zgodnie z jego brzmieniem: „Rozpoczęcie odbywania kary w formie określonej w art. 34 § 1a pkt 1 Kodeksu karnego następuje w dniu, w którym skazany przystąpił do wykonywania wskazanej pracy”. W realiach przedmiotowej sprawy sytuacja taka nie miała miejsca, zaś skazany w ogóle nie rozpoczął wykonywania pracy. Jak wynika z akt sprawy Sądu Rejonowego w Ł. (…) mimo skierowania wydanego w niej wyroku do wykonania (zarządzenie z dnia 31 marca 2017 r.), wymierzona skazanemu kara 8 miesięcy ograniczenia wolności nie była wykonywana. Postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. (…) Sąd Rejonowy w Ł., na podstawie art. 15 § 2 k.k.w., zawiesił postępowanie wykonawcze w zakresie wykonywania kary ograniczenia wolności (…) ze względu na wykonywanie przez skazanego kary pozbawienia wolności. Nie doszło zatem do rozpoczęcia odbywania tej kary w rozumieniu art. 85 § 3 k.k.

Prokurator-motywator

Wiadomość o wszczęciu dochodzenia, wezwanie na przesłuchanie, a tym bardziej przedstawienie zarzutów, potrafi zdziałać cuda. Z pustego nie naleje nawet Salomon, tymczasem ta trudna sztuka udaje się niekiedy dłużnikowi, który jeszcze wczoraj nie posiadał żadnego majątku.

Dlaczego? Jedni poprzez spóźnioną zapłatę starają się wykazać, że nie mieli zamiaru wyłudzenia (pomijając dyskusyjną skuteczność takiej linii obrony), innym zależy tylko na lepszej pozycji w negocjacjach dotyczących dobrowolnego poddania się karze (wymierzając karę, sąd uwzględnia m. in. zachowanie się sprawcy po popełnieniu przestępstwa, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości – art. 53 § 2 kodeksu karnego) lub na uzyskaniu argumentu za zastosowaniem tzw. nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet za odstąpieniem od jej wymierzenia. Jeżeli czyn został popełniony przed 15 kwietnia 2016 r. dłużnik może mieć dodatkową motywację do dokonania zapłaty.

Otóż z tym dniem przestał obowiązywać przepis art. 59a kodeksu karnego, zgodnie z którym pokrzywdzony wierzyciel mógł pod pewnymi warunkami zawnioskować o umorzenie postępowania karnego wtedy, gdy sprawca naprawił szkodę wyrządzoną przestępstwem przed rozpoczęciem przewodu sądowego w pierwszej instancji. Sprawcy działający przed tą datą mogą nadal liczyć na skorzystanie z przedstawionego dobrodziejstwa. Jednak warto pamiętać aby skorzystać z pomocy prawnej u prawnika.

Warunek: pieniądze przed odczytaniem aktu oskarżenia na rozprawie.

Obowiązek naprawienia szkody

W razie skazania sąd na wniosek pokrzywdzonego co do zasady orzeka obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem. W ten sposób, bez uiszczania opłaty od pozwu (nierzadko wygórowanej), można uzyskać wyrok, który po opatrzeniu klauzulą wykonalności pozwoli wszcząć egzekucję przeciwko skazanemu.

Od niedawna w postępowaniu karnym dopuszcza się także możliwość zasądzenia na rzecz pokrzywdzonego ustawowych odsetek za opóźnienie obok należności głównej. W skrajnych przypadkach postępowanie karne stanowi zatem substytut procesu cywilnego – do tego całkiem atrakcyjny – zważywszy na wydłużony termin przedawnienia roszczeń, możliwość zwolnienia z tajemnicy bankowej lub uzyskania zabezpieczenia majątkowego na mieniu oskarżonego.

Poddanie dłużnika próbie

Optymalnym rozstrzygnięciem dla wierzyciela będzie, jeżeli oskarżony dłużnik… uniknie kary pozbawienia wolności, której wykonanie sąd warunkowo zawiesi na tzw. okres próby, a przy tym orzeknie obowiązek naprawienia szkody. Jeżeli skazany w okresie próby uchyla się od wykonania nałożonego środka kompensacyjnego, sąd może zarządzić wykonanie kary (art. 75 § 2 k.k.).

W ten sposób wierzyciel zyskuje skuteczne narzędzie nacisku na dłużnika: może zasygnalizować sądowi, że skazany nie dokłada starań w kierunku naprawienia wyrządzonej szkody. Zdarza się, że skazani bronią się przed więzieniem, spłacając przynajmniej część należności. Niekiedy sąd nie może orzec obowiązku naprawienia szkody (np. jeżeli pokrzywdzony wierzyciel uzyskał już prawomocny wyrok sądu cywilnego) – wtedy możliwe jest zobowiązanie skazanego – obok „zawiasów” – do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody na podstawie art. 72 § 2 k.k. (skutki uchylania się od takiego zobowiązania są analogiczne do konsekwencji lekceważenia przez skazanego orzeczonego środka kompensacyjnego).

Swoista „pułapka” czeka natomiast na wierzyciela, który dysponuje już tytułem egzekucyjnym, jeżeli sąd zdecyduje się warunkowo umorzyć postępowanie karne wobec oskarżonego dłużnika. W tej sytuacji nie ma możliwości orzeczenia obowiązku naprawienia szkody (powaga rzeczy osądzonej), ani zobowiązania oskarżonego na podstawie art. 72 § 2 k.k. (który stosuje się tylko w przypadku wymierzenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania).

Jak nietrudno się domyślić, sąd i wierzyciel mogą nie mieć z czego „rozliczać” dłużnika w okresie próby…

Adwokat od prawa karnego w Łodzi

Po więcej porad z zakresu prawa karnego, obrony w postępowaniach karnych oraz windykacji zapraszam do mojej Kancelarii Adwokackiej w Łodzi specjalizującej się w postępowaniach Karnych.