{"id":231,"date":"2021-10-20T20:19:52","date_gmt":"2021-10-20T18:19:52","guid":{"rendered":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/?p=231"},"modified":"2022-07-04T12:11:10","modified_gmt":"2022-07-04T10:11:10","slug":"skarga-paulianska-nie-wystarczy-lektura-przepisow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/2021\/10\/20\/skarga-paulianska-nie-wystarczy-lektura-przepisow\/","title":{"rendered":"Skarga paulia\u0144ska – nie wystarczy lektura przepis\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Gdy wskutek czynno\u015bci prawnej d\u0142u\u017cnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyska\u0142a korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105, ka\u017cdy z wierzycieli mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 uznania tej czynno\u015bci za bezskuteczn\u0105 w stosunku do niego, je\u017celi d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedzia\u0142a lub przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci mog\u0142a si\u0119 dowiedzie\u0107 (art. 527 \u00a7 1 kodeksu cywilnego). Skuteczne wywiedzenie skargi paulia\u0144skiej nie nale\u017cy jednak do \u0142atwych. Nie r\u00f3bcie tego w domu, a spraw\u0119 powierzcie profesjonalistom.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do czego s\u0142u\u017cy skarga paulia\u0144ska?<\/h2>\n\n\n\n

Tw\u00f3j d\u0142u\u017cnik dokonuje czynno\u015bci prawnej z osob\u0105 trzeci\u0105, np. zawiera umow\u0119, a osoba trzecia uzyskuje w ten spos\u00f3b korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 (co\u015b trafia do jej maj\u0105tku, np. w\u0142asno\u015b\u0107 darowanej nieruchomo\u015b\u0107). Wszystko odbywa si\u0119 z pokrzywdzeniem wierzyciela, czyli w wyniku czynno\u015bci d\u0142u\u017cnik staje si\u0119 niewyp\u0142acalny lub jego niewyp\u0142acalno\u015b\u0107 jeszcze si\u0119 pog\u0142\u0119bia. D\u0142u\u017cnik ma przy tym \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce powoduje lub pog\u0142\u0119bia swoj\u0105 niewyp\u0142acalno\u015b\u0107, a osoba trzecia r\u00f3wnie\u017c zdaje sobie z tego spraw\u0119 albo wprawdzie o tym nie wie, ale powinna powzi\u0105\u0107 tak\u0105 wiedz\u0119, gdyby tylko dochowa\u0142a nale\u017cytej staranno\u015bci wymaganej przy tego typu transakcjach.<\/p>\n\n\n\n

W procesie ze skargi paulia\u0144skiej pozywa si\u0119 wy\u0142\u0105cznie osob\u0119 trzeci\u0105 z \u017c\u0105daniem uznania czynno\u015bci prawnej za bezskuteczn\u0105 w stosunku do powoda-wierzyciela. Uprawomocnienie si\u0119 wyroku uwzgl\u0119dniaj\u0105cego pow\u00f3dztwo wprowadza z korzy\u015bci\u0105 dla wierzyciela fikcj\u0119, jakby do kwestionowanej czynno\u015bci nigdy nie dosz\u0142o. W praktyce po wygranej skardze paulia\u0144skiej wierzyciel mo\u017ce np. skierowa\u0107 egzekucj\u0119 – nadal przeciwko swojemu d\u0142u\u017cnikowi – do nieruchomo\u015bci darowanej przez d\u0142u\u017cnika osobie trzeciej (jakby ta wci\u0105\u017c nale\u017ca\u0142a do d\u0142u\u017cnika). <\/p>\n\n\n\n

A gdy przedmiotem czynno\u015bci prawnej s\u0105 pieni\u0105dze?<\/h2>\n\n\n\n

Czasem z maj\u0105tku d\u0142u\u017cnika wyp\u0142ywa nie namacalny przedmiot, a pewna suma pieni\u0119\u017cna. Bez obaw o ewentualn\u0105 skarg\u0119 paulia\u0144sk\u0105: zap\u0142ata sumy pieni\u0119\u017cnej jest czynno\u015bci\u0105 prawn\u0105, a nawet umow\u0105<\/em> (A. Szpunar, Charakter prawny wykonania zobowi\u0105zania<\/em>, Rejent 1998, nr 5 [85], s. 13). Interesuj\u0105co wygl\u0105da w takim wypadku egzekucja nale\u017cno\u015bci wierzyciela, kt\u00f3ry wygra\u0142 proces ze skargi paulia\u0144skiej. Mianowicie, uzyskuje on dost\u0119p do ca\u0142ego maj\u0105tku osoby trzeciej:<\/p>\n\n\n\n

Trudno\u015bci w stosowaniu art. 532 KC w przypadkach, w kt\u00f3rych przedmiotem czynno\u015bci d\u0142u\u017cnika s\u0105 pieni\u0105dze lub inne rzeczy zamienne, nie uzasadniaj\u0105 formu\u0142owanego przez pozwanego wniosku o niedopuszczalno\u015bci wyst\u0105pienia w tych przypadkach z akcj\u0105 paulia\u0144sk\u0105. Za\u0142o\u017cenia le\u017c\u0105ce u podstaw przepis\u00f3w o akcji paulia\u0144skiej s\u0105 w pe\u0142ni aktualne tak\u017ce we wszystkich tych przypadkach, w kt\u00f3rych w wyniku rozporz\u0105dzenia przez d\u0142u\u017cnika z pokrzywdzeniem wierzycieli pieni\u0119dzmi lub innymi rzeczami zamiennymi dochodzi do ich zmieszania z takimi samymi sk\u0142adnikami maj\u0105tku osoby trzeciej. By\u0142oby ca\u0142kowicie niezrozumia\u0142e w \u015bwietle tych za\u0142o\u017ce\u0144, dlaczego ochrona udzielana wierzycielowi w drodze akcji paulia\u0144skiej obejmowa\u0142aby np. dokonan\u0105 przez d\u0142u\u017cnika z pokrzywdzeniem wierzycieli darowizn\u0119, ze skutkiem rozporz\u0105dzaj\u0105cym, obrazu o okre\u015blonej warto\u015bci, a nie obejmowa\u0142aby dokonanej przez d\u0142u\u017cnika z pokrzywdzeniem wierzycieli darowizny, ze skutkiem rozporz\u0105dzaj\u0105cym, pieni\u0119dzy w ilo\u015bci odpowiadaj\u0105cej tej warto\u015bci – tylko dlatego, \u017ce jej przedmiotu nie mo\u017cna ju\u017c zidentyfikowa\u0107 w maj\u0105tku osoby trzeciej. Wspomniane trudno\u015bci w stosowaniu art. 532 KC w przypadkach, w kt\u00f3rych przedmiotem czynno\u015bci d\u0142u\u017cnika s\u0105 pieni\u0105dze lub inne rzeczy zamienne, powinny wi\u0119c sk\u0142ania\u0107 nie do wnioskowania o niedopuszczalno\u015bci akcji paulia\u0144skiej w tych przypadkach, lecz do dostosowania skutk\u00f3w uznania czynno\u015bci prawnej d\u0142u\u017cnika za bezskuteczn\u0105 wzgl\u0119dem wierzyciela do specyfiki tych przypadk\u00f3w. Nale\u017cy mianowicie przyj\u0105\u0107, zgodnie z postulatami wysuwanymi w doktrynie, \u017ce w tych przypadkach wierzyciel jest uprawniony do prowadzenia w nast\u0119pstwie wyroku paulia\u0144skiego egzekucji z ca\u0142ego maj\u0105tku osoby trzeciej<\/p> wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 25 pa\u017adziernika 2012 r., sygn. I CSK 139\/12<\/strong><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Kiedy osoba trzecia „uzyskuje korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105”?<\/h2>\n\n\n\n

Gdy jakie\u015b prawo maj\u0105tkowe trafia do jej maj\u0105tku. Z korzy\u015bci\u0105 maj\u0105tkow\u0105 po stronie osoby trzeciej w rozumieniu art. 527 k.c. mamy do czynienia niezale\u017cnie od \u015bwiadczenia wzajemnego, przekazanego d\u0142u\u017cnikowi przez osob\u0119 trzeci\u0105. Mo\u017ce w og\u00f3le go nie by\u0107 (darowizna), mo\u017ce by\u0107 w pe\u0142ni ekwiwalentne (sprzeda\u017c za cen\u0119 rynkow\u0105) albo zani\u017cone (sprzeda\u017c w „okazyjnej” cenie). Korzy\u015bci\u0105 maj\u0105tkow\u0105 w rozumieniu art. 527 KC jest nabycie przez osob\u0119 trzeci\u0105 prawa maj\u0105tkowego, przedstawiaj\u0105cego pewn\u0105 warto\u015b\u0107, przy czym drugorz\u0119dne znaczenie ma cena nabycia<\/em> (wyrok SA w Gda\u0144sku z 22 kwietnia 2015 r., V ACa 860\/14).<\/p>\n\n\n\n

Czynno\u015b\u0107 prawna d\u0142u\u017cnika z pokrzywdzeniem wierzyciela<\/h2>\n\n\n\n

Czynno\u015b\u0107 prawna d\u0142u\u017cnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, je\u017celi wskutek tej czynno\u015bci d\u0142u\u017cnik sta\u0142 si\u0119 niewyp\u0142acalny albo sta\u0142 si\u0119 niewyp\u0142acalny w wy\u017cszym stopniu, ni\u017c by\u0142 przed dokonaniem czynno\u015bci (art. 527 \u00a7 2 k.c.). <\/p>\n\n\n\n

Czy sprzeda\u017c za cen\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 warto\u015bci rynkowej mo\u017ce pokrzywdzi\u0107 wierzycieli sprzedaj\u0105cego? Tak, je\u017celi otrzymane przez sprzedaj\u0105cego d\u0142u\u017cnika pieni\u0105dze nie pos\u0142u\u017c\u0105 do zaspokojenia wszystkich jego wierzycieli. Czynno\u015b\u0107 prawna nie musi by\u0107 jedyn\u0105 przyczyn\u0105 niewyp\u0142acalno\u015bci. Nie chodzi r\u00f3wnie\u017c o to, aby czynno\u015b\u0107 prawna bezpo\u015brednio poprzedza\u0142a stan niewyp\u0142acalno\u015bci i poci\u0105ga\u0142a go za sob\u0105 niejako automatycznie. Przewidziane w art. 527 \u00a7 2 KC powi\u0105zanie pomi\u0119dzy czynno\u015bci\u0105 prawn\u0105 d\u0142u\u017cnika i stanem jego niewyp\u0142acalno\u015bci (lub powi\u0119kszeniem niewyp\u0142acalno\u015bci) nie mo\u017cna ujmowa\u0107 jako kauzalnego zwi\u0105zku adekwatnego w rozumieniu art. 361 \u00a7 1 KC w\u0142a\u015bciwego w zakresie odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej. Wystarczy tu bowiem zwyk\u0142e wykazanie tego, \u017ce zaskar\u017cona czynno\u015b\u0107 spowodowa\u0142a rezultat w postaci niewyp\u0142acalno\u015bci d\u0142u\u017cnika lub powi\u0119kszy\u0142a tak\u0105 niewyp\u0142acalno\u015b\u0107<\/em> (wyrok SN z 22 pa\u017adziernika 2004 r., II CK 128\/04, Legalis 67330). Dla przyk\u0142adu, dojdzie do pokrzywdzenia wierzycieli w sytuacji, gdy d\u0142u\u017cnik otrzyma\u0142 od osoby trzeciej kwot\u0119 100 tysi\u0119cy z\u0142otych za nieruchomo\u015b\u0107 wart\u0105 100 tysi\u0119cy z\u0142otych, ale pieni\u0105dze d\u0142u\u017cnik spo\u017cytkowa\u0142 na w\u0142asne potrzeby zamiast zaspokoi\u0107 wierzycieli. Sprzeda\u017c spowodowa\u0142a niewyp\u0142acalno\u015b\u0107 d\u0142u\u017cnika w ten spos\u00f3b, \u017ce bez niej (test sine qua non<\/em>) w maj\u0105tku d\u0142u\u017cnika nadal znajdowa\u0142aby si\u0119 nieruchomo\u015b\u0107, do kt\u00f3rej wierzyciele mogliby skierowa\u0107 egzekucj\u0119 (bez omawianej sprzeda\u017cy d\u0142u\u017cnik nie up\u0142ynni\u0142by swojego maj\u0105tku i nie mia\u0142by mo\u017cliwo\u015bci „trzymania go z dala” od wierzycieli). Oczywi\u015bcie skarga paulia\u0144ska zostanie uwzgl\u0119dniona, je\u017celi w procesie przed s\u0105dem zostanie wykazana z\u0142a wiara kupuj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142u\u017cnik dokona\u0142 kilku podejrzanych czynno\u015bci prawnych. Wskutek kt\u00f3rej z nich sta\u0142 si\u0119 niewyp\u0142acalny?<\/h2>\n\n\n\n

Czasami d\u0142u\u017cnik wyzbywa si\u0119 maj\u0105tku sukcesywnie, kilkoma nast\u0119puj\u0105cymi po sobie czynno\u015bciami prawnymi. W procesie ze skargi paulia\u0144skiej nie trzeba jednak bada\u0107, czy d\u0142u\u017cnik sta\u0142 si\u0119 niewyp\u0142acalny dopiero po pi\u0105tej darowi\u017anie, czy ju\u017c po pierwszej lub trzeciej z nich. Mog\u0142o by\u0107 r\u00f3wnie\u017c tak, \u017ce d\u0142u\u017cnik – dzisiaj ju\u017c niewyp\u0142acalny – przed kilkoma laty zby\u0142 warto\u015bciowy sk\u0142adnik swojego maj\u0105tku, a w tym czasie dysponowa\u0142 innym mieniem, wystarczaj\u0105cym na zaspokojenie wierzycieli. Pow\u00f3d si\u0119gaj\u0105cy po skarg\u0119 paulia\u0144sk\u0105 nie musi udowodni\u0107 powstania niewyp\u0142acalno\u015bci ju\u017c z chwil\u0105 dokonania kwestionowanej czynno\u015bci prawnej. Kwesti\u0119, czy czynno\u015b\u0107 prawna d\u0142u\u017cnika krzywdzi wierzyciela, ocenia si\u0119 wed\u0142ug chwili jej zaskar\u017cenia, a nie dokonania tej czynno\u015bci <\/em>(Z. Radwa\u0144ski, A. Olejniczak, Zobowi\u0105zania – cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lna, <\/em>Warszawa 2014, s. 33). W orzecznictwie s\u0142usznie podkre\u015bla si\u0119, \u017ce niewyp\u0142acalno\u015b\u0107 d\u0142u\u017cnika jest badana nie w chwili dokonania czynno\u015bci prawnej, a w chwili wyst\u0105pienia przez wierzyciela z \u017c\u0105daniem bezskuteczno\u015bci. Przes\u0142anki warunkuj\u0105ce uwzgl\u0119dnienie \u017c\u0105dania powoda powinny by\u0107 spe\u0142nione w chwili orzekania (art. 316 \u00a7 1 KPC). W konsekwencji niewyp\u0142acalno\u015b\u0107 musi istnie\u0107 w momencie, gdy wierzyciel poszukuje ochrony. Wynika to z samej istoty akcji paulia\u0144skiej <\/em>(M. Pyziak-Szafnicka [w:] A. Olejniczak [red.], System Prawa Prywatnego. Tom VI. Prawo zobowi\u0105za\u0144 – cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lna, <\/em>Warszawa 2014, s. 1650; por. r\u00f3wnie\u017c powo\u0142ana tam\u017ce literatura). W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje si\u0119, i\u017c o uwzgl\u0119dnieniu pow\u00f3dztwa paulia\u0144skiego rozstrzyga nie chwila powstania pokrzywdzenia, lecz okoliczno\u015b\u0107, czy istnieje ono w chwili orzekania. Wynika to z samej istoty skargi paulia\u0144skiej <\/em>(wyrok SN z 15 czerwca 2005 r., IV CK 806\/04, Legalis 254342; por. r\u00f3wnie\u017c wyrok SN z 29 czerwca 2004 r., II CK 367\/03, Legalis 75483; wyrok SN z 23 lipca 2003 r., II CKN 299\/01, Legalis 281507; wyrok SN z 22 marca 2001 r., V CKN 280\/00, Legalis 292009).<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdy wskutek czynno\u015bci prawnej d\u0142u\u017cnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyska\u0142a korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105, ka\u017cdy z wierzycieli mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 uznania tej czynno\u015bci za bezskuteczn\u0105 w stosunku do niego, je\u017celi d\u0142u\u017cnik dzia\u0142a\u0142 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedzia\u0142a lub przy zachowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci mog\u0142a si\u0119 dowiedzie\u0107 (art. 527 \u00a7 1 kodeksu cywilnego).<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":236,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[94,195,111,193,95,194],"class_list":["post-231","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-prawo-cywilne","tag-adwokat","tag-dluznik","tag-prawnik","tag-skarga-paulianska","tag-torun","tag-wierzyciel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=231"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":311,"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231\/revisions\/311"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warzycki.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}